Culture & Heritage – Bài 10: Academic language for essays on culture

ký ức tập thể (ký ức chung của một cộng đồng, dân tộc)

the shared memories, stories and knowledge of the past that a group or nation keeps

• Monuments and festivals help keep important events alive in a nation's collective memory.Các đài tưởng niệm và lễ hội giúp lưu giữ những sự kiện quan trọng trong ký ức tập thể của một dân tộc.

sự liên tục, tính kế thừa (giữa quá khứ và hiện tại)

the state of continuing without a break, so that the past stays connected to the present

• Family rituals give children a sense of continuity with the generations before them.Các nghi thức gia đình mang lại cho trẻ cảm giác kế thừa, nối tiếp các thế hệ đi trước.

Họ từ:

continuous (tính từ), continue (động từ)

lâu bền, trường tồn

lasting for a very long time

• The enduring popularity of folk tales shows that people still value simple moral stories.Sức hút lâu bền của truyện dân gian cho thấy con người vẫn coi trọng những câu chuyện đạo lý giản dị.

Họ từ:

endure (động từ)

là hiện thân của, thể hiện rõ (một giá trị, tinh thần)

to be a clear example of an idea, quality or set of values

• For many Vietnamese, the lotus embodies purity and the ability to rise above difficulties.Với nhiều người Việt, hoa sen là hiện thân của sự thanh khiết và khả năng vượt lên nghịch cảnh.

Họ từ:

embodiment (danh từ)

Dạng từ:

embodies, embodied, embodying

tượng trưng cho

to represent an idea or quality by means of an object, colour or action

• In many Asian cultures, the colour red symbolises luck and happiness.Ở nhiều nền văn hoá châu Á, màu đỏ tượng trưng cho may mắn và hạnh phúc.

Họ từ:

symbol (danh từ), symbolic (tính từ)

Dạng từ:

symbolises, symbolised, symbolising

Anh-Mỹ viết symbolize.

mang tính biểu tượng

representing an important idea or feeling rather than being important in a practical way

• Giving lucky money at Tet is largely symbolic, as the amount is usually very small.Lì xì ngày Tết chủ yếu mang tính biểu tượng, vì số tiền thường rất nhỏ.

biểu hiện, sự thể hiện ra bên ngoài

a sign or form in which a feeling, belief or idea can be clearly seen

• Traditional architecture is a visible manifestation of a community's values and beliefs.Kiến trúc truyền thống là biểu hiện hữu hình của các giá trị và niềm tin của một cộng đồng.

Họ từ:

manifest (động từ)

tưởng niệm, kỷ niệm (để ghi nhớ người hoặc sự kiện)

to do something special in order to remember and honour a person or an event

• The Hung Kings' Festival is held every year to commemorate the legendary founders of the nation.Giỗ Tổ Hùng Vương được tổ chức hằng năm để tưởng nhớ các vị vua huyền thoại dựng nước.

Họ từ:

commemoration (danh từ), commemorative (tính từ)

Dạng từ:

commemorates, commemorated, commemorating

lòng tôn kính sâu sắc

a feeling of deep respect and admiration for someone or something

• The reverence that Vietnamese people show their ancestors can be seen in almost every home.Lòng tôn kính của người Việt dành cho tổ tiên có thể thấy ở hầu như mọi gia đình.

Họ từ:

revere (động từ), reverent (tính từ)

duy trì, kéo dài mãi (thường là điều không tốt)

to make something, often a bad idea or situation, continue for a long time

• Some argue that certain wedding customs perpetuate outdated ideas about the role of women.Một số người cho rằng vài phong tục cưới hỏi duy trì những quan niệm lỗi thời về vai trò của phụ nữ.

Dạng từ:

perpetuates, perpetuated, perpetuating

cổ lỗ, lỗi thời (không còn hợp thời nay)

very old and no longer suitable for the way people live today

• Young people may see some funeral customs as archaic, while their grandparents find them deeply meaningful.Giới trẻ có thể coi vài phong tục tang lễ là cổ lỗ, trong khi ông bà họ thấy chúng rất ý nghĩa.

tiến triển, biến đổi dần

to change and develop slowly over a long period of time

• Traditions are not frozen in time; they evolve as each generation adds something new.Truyền thống không đóng băng theo thời gian; chúng biến đổi dần khi mỗi thế hệ thêm vào điều mới.

Họ từ:

evolution (danh từ)

Dạng từ:

evolves, evolved, evolving

tĩnh, không thay đổi

staying the same and not moving or changing

• Culture is never static, so it is unrealistic to expect customs to stay exactly the same.Văn hoá không bao giờ đứng yên, nên mong phong tục giữ nguyên y hệt là không thực tế.

Trái nghĩa:

dynamic

năng động, luôn vận động biến đổi

always changing and developing, full of energy and new ideas

• Ho Chi Minh City has a dynamic arts scene where young artists experiment with traditional forms.TP. Hồ Chí Minh có đời sống nghệ thuật năng động, nơi nghệ sĩ trẻ thử nghiệm với các hình thức truyền thống.

Trái nghĩa:

static

không đồng nhất, đa dạng (gồm nhiều thành phần khác nhau)

made up of many different kinds of people or things

• Modern societies are increasingly heterogeneous, with people of many faiths and backgrounds living side by side.Xã hội hiện đại ngày càng không đồng nhất, với người thuộc nhiều tín ngưỡng và xuất thân sống cạnh nhau.

Trái nghĩa:

homogeneous

thuyết tương đối văn hoá (đánh giá phong tục theo chuẩn của chính nền văn hoá đó)

the view that customs and beliefs should be understood by the standards of their own culture

• Supporters of cultural relativism argue that no culture should be judged by another's standards.Những người theo thuyết tương đối văn hoá cho rằng không nên đánh giá một nền văn hoá theo chuẩn của nền văn hoá khác.

gắn chặt, không thể tách rời

in a way that makes two things impossible to separate

• For many communities, language and identity are inextricably linked.Với nhiều cộng đồng, ngôn ngữ và bản sắc gắn bó không thể tách rời.

Họ từ:

inextricable (tính từ)

ăn sâu, bám rễ lâu đời

very firmly established and hard to change because it has existed for a long time

• Respect for teachers is a deep-rooted value in Vietnamese culture.Tôn sư trọng đạo là một giá trị ăn sâu trong văn hoá Việt Nam.

Đồng nghĩa:

deep-seated, ingrained

đã thấm sâu, thành nếp (khó thay đổi)

so firmly fixed in a person's mind or a society that it is very difficult to change

• The habit of offering food to guests is so ingrained that people do it without thinking.Thói quen mời khách ăn uống đã thành nếp đến mức người ta làm mà không cần nghĩ.

(thuộc) thẩm mỹ

connected with beauty and with how pleasing something looks or sounds

• Old buildings have an aesthetic value that many modern glass towers lack.Các toà nhà cổ có giá trị thẩm mỹ mà nhiều cao ốc kính hiện đại không có.

Họ từ:

aesthetics (danh từ)

Anh-Mỹ có thể viết esthetic.

giá trị nghệ thuật

the quality that makes a work of art good and worth admiring

• Critics disagree about whether graffiti has real artistic merit or is simply vandalism.Giới phê bình bất đồng về việc tranh vẽ graffiti có giá trị nghệ thuật thật sự hay chỉ là phá hoại.

Không đếm được.

gợi suy ngẫm, đáng suy nghĩ

making people think seriously about a subject

• The exhibition was thought-provoking because it asked visitors how they would want to be remembered.Cuộc triển lãm gợi nhiều suy ngẫm vì nó hỏi khách tham quan muốn được nhớ đến như thế nào.

chủ quan

based on personal feelings and tastes rather than facts

• Since taste in art is subjective, it is difficult to decide which works deserve public money.Vì gu nghệ thuật mang tính chủ quan, rất khó quyết định tác phẩm nào xứng đáng được chi tiền công.

Trái nghĩa:

objective

sâu sắc, sâu đậm

very great or strong, or showing deep understanding

• Buddhism has had a profound influence on Vietnamese art and architecture.Phật giáo đã có ảnh hưởng sâu đậm tới nghệ thuật và kiến trúc Việt Nam.

Họ từ:

profoundly (trạng từ)

nghi thức, nghi lễ (thực hiện theo trình tự cố định)

a set of actions always done in the same way, often as part of a religious or social event

• Cleaning the family graves before Tet is a ritual that brings relatives together.Tảo mộ trước Tết là một nghi thức giúp họ hàng sum họp.

Họ từ:

ritual (tính từ), ritualistic (tính từ)

Dạng từ:

rituals

linh thiêng, thiêng liêng

considered holy or deserving great respect because of a religious or spiritual connection

• Visitors are asked to dress modestly because the mountain is a sacred place for local people.Du khách được yêu cầu ăn mặc kín đáo vì ngọn núi là nơi linh thiêng với người dân địa phương.

thế tục, không mang tính tôn giáo

not connected with religion

• Many festivals that began as religious events are now celebrated in a largely secular way.Nhiều lễ hội vốn khởi đầu là sự kiện tôn giáo nay được tổ chức chủ yếu theo lối thế tục.

bản địa

belonging to the people who have lived in a place from the earliest times

• Indigenous knowledge about plants and seasons has often been passed down through songs.Tri thức bản địa về cây cỏ và mùa vụ thường được truyền lại qua các bài hát.

Dạng từ:

Indigenous

Khi chỉ cộng đồng người, nhiều văn bản viết hoa: Indigenous peoples.

sự phục hưng, hồi sinh (của một loại hình văn hoá)

a period when interest in an art form or tradition becomes strong again

• Traditional ao dai design is enjoying a renaissance among young fashion designers.Thiết kế áo dài truyền thống đang được hồi sinh trong giới nhà thiết kế thời trang trẻ.

Viết hoa the Renaissance khi chỉ thời kỳ Phục Hưng ở châu Âu.

phát triển rực rỡ, hưng thịnh

to grow and develop successfully

• Art and literature tend to flourish when a society is peaceful and stable.Nghệ thuật và văn học thường phát triển rực rỡ khi xã hội hoà bình, ổn định.

Dạng từ:

flourishes, flourished, flourishing

tinh thần, hệ giá trị cốt lõi (của một cộng đồng, tổ chức)

the main ideas, beliefs and attitudes that a group or community shares

• The village festival reflects an ethos of cooperation that has existed for centuries.Lễ hội làng phản ánh tinh thần tương trợ đã tồn tại hàng thế kỷ.

vượt qua, vượt lên trên (giới hạn, rào cản)

to go beyond the usual limits of something, such as language or national borders

• Music can transcend language barriers and move people who do not understand a single word.Âm nhạc có thể vượt qua rào cản ngôn ngữ và lay động cả những người không hiểu một chữ nào.

Dạng từ:

transcends, transcended, transcending

gây tranh cãi, còn tranh luận

causing disagreement because people have different views about it

• Statues of historical figures have become contested symbols in several countries.Tượng các nhân vật lịch sử đã trở thành những biểu tượng gây tranh cãi ở một số nước.

Họ từ:

contest (động từ)

lãng mạn hoá, tô hồng (quá khứ)

to describe or think about something as better or more exciting than it really was

• It is easy to romanticise village life in the past and forget how hard it really was.Rất dễ tô hồng đời sống làng quê ngày xưa mà quên rằng nó thực sự vất vả thế nào.

Dạng từ:

romanticises, romanticised, romanticising

Anh-Mỹ viết romanticize.

lạc thời, không hợp với thời đại

seeming to belong to an earlier time and out of place in the present

• To some young people, arranged introductions for marriage seem anachronistic in the age of dating apps.Với một số người trẻ, việc mai mối hôn nhân có vẻ lạc thời trong thời đại ứng dụng hẹn hò.

Họ từ:

anachronism (danh từ)

di sản văn hoá phi vật thể

traditions, skills, music and knowledge that a community passes on, rather than physical objects or buildings

• In 2009, ca tru singing was recognised by UNESCO as intangible cultural heritage in need of urgent safeguarding.Năm 2009, ca trù được UNESCO công nhận là di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Trái nghĩa:

tangible heritage

Không đếm được. Đối lập: tangible heritage (di sản vật thể: đền, tháp, hiện vật).