Technology & Digital Life – Bài 10: Academic language for essays on technology

có mặt ở khắp nơi

found everywhere, so common that people hardly notice it

• Smartphones have become ubiquitous, even among young children.Điện thoại thông minh đã có mặt ở khắp nơi, kể cả với trẻ nhỏ.

Họ từ:

ubiquity (danh từ)

lan toả, thấm sâu (vào mọi mặt)

spreading into every part of something, often in a way that is hard to control

• The pervasive influence of social media shapes how teenagers see themselves.Ảnh hưởng lan toả của mạng xã hội định hình cách thiếu niên nhìn nhận bản thân.

chưa từng có

never having happened or existed before

• The internet has given ordinary people unprecedented access to information.Internet mang lại cho người bình thường khả năng tiếp cận thông tin chưa từng có.

mang tính chuyển đổi sâu sắc

causing a major change that makes something better or very different

• Mobile banking has had a transformative effect on rural communities.Ngân hàng di động đã tạo ra thay đổi sâu sắc cho các cộng đồng nông thôn.

Họ từ:

transform (động từ), transformation (danh từ)

mang tính phá vỡ (làm thay đổi cả một ngành)

so new that it changes how an industry works and pushes older methods aside

• Ride-hailing apps proved to be a disruptive technology for the taxi industry.Ứng dụng gọi xe hoá ra là công nghệ làm đảo lộn ngành taxi.

Họ từ:

disrupt (động từ), disruption (danh từ)

Nghĩa khác: gây rối (disruptive behaviour in class).

sự gia tăng nhanh chóng, sự lan tràn

a rapid increase in the number or amount of something

• The proliferation of fake news websites makes reliable information harder to find.Sự lan tràn của các trang tin giả khiến thông tin đáng tin cậy khó tìm hơn.

Họ từ:

proliferate (động từ)

sự quá phụ thuộc

depending on something too much, so that you cannot manage well without it

• An over-reliance on calculators may weaken students' basic maths skills.Quá phụ thuộc vào máy tính bỏ túi có thể làm yếu kỹ năng toán cơ bản của học sinh.

Họ từ:

rely (động từ), reliance (danh từ)

Dạng từ:

overreliance

over-reliance ON something. Cũng viết overreliance.

làm xói mòn, làm suy giảm dần

to slowly weaken or reduce something such as trust, rights or skills

• Constant data collection may gradually erode our right to privacy.Việc thu thập dữ liệu liên tục có thể dần làm xói mòn quyền riêng tư của chúng ta.

Họ từ:

erosion (danh từ)

Dạng từ:

erodes, eroded, eroding

xâm phạm, vi phạm (quyền, luật)

to break a law or limit someone's rights or freedom

• Critics argue that some apps infringe on users' privacy by recording their location.Giới phê bình cho rằng một số ứng dụng xâm phạm quyền riêng tư khi ghi lại vị trí người dùng.

Họ từ:

infringement (danh từ)

Dạng từ:

infringes, infringed, infringing

infringe something hoặc infringe on / upon something.

sự xâm phạm quyền riêng tư

an action that interferes with someone's private life without their permission

• Many people see facial recognition cameras in public places as an invasion of privacy.Nhiều người coi camera nhận diện khuôn mặt nơi công cộng là sự xâm phạm quyền riêng tư.

sự giám sát

the close watching of people, often by governments or companies, using cameras or data

• Mass surveillance raises difficult questions about freedom and security.Giám sát đại trà đặt ra những câu hỏi khó về tự do và an ninh.

Không đếm được.

nạn vi phạm bản quyền, sao chép lậu

illegally copying and sharing films, music, books or software

• Online piracy costs the film industry billions every year.Nạn vi phạm bản quyền trực tuyến khiến ngành điện ảnh thiệt hại hàng tỷ mỗi năm.

Nghĩa gốc: nạn cướp biển.

quản lý, điều tiết (bằng luật lệ)

to control an activity or industry by means of official rules

• Many experts believe governments should regulate how technology firms use personal data.Nhiều chuyên gia cho rằng chính phủ nên quản lý cách các công ty công nghệ dùng dữ liệu cá nhân.

Họ từ:

regulation (danh từ), regulator (danh từ)

Dạng từ:

regulates, regulated, regulating

bảo vệ, gìn giữ

to protect something or someone from harm, damage or loss

• Online services must safeguard children's personal information.Các dịch vụ trực tuyến phải bảo vệ thông tin cá nhân của trẻ em.

Họ từ:

safeguard (danh từ)

Dạng từ:

safeguards, safeguarded, safeguarding

trách nhiệm giải trình

the duty to explain your actions and accept responsibility if something goes wrong

• There should be greater accountability for social media companies when harmful content spreads.Các công ty mạng xã hội cần chịu trách nhiệm giải trình nhiều hơn khi nội dung độc hại lan truyền.

Họ từ:

accountable (tính từ)

be held accountable for = phải chịu trách nhiệm về.

sự minh bạch

openness about how decisions are made, so that others can check them

• Users are demanding more transparency about how their data is used.Người dùng đòi hỏi minh bạch hơn về cách dữ liệu của họ được sử dụng.

Họ từ:

transparent (tính từ)

chuyển đổi số

the process of moving services and activities from paper or face-to-face methods to digital systems

• The digital transformation of public services means citizens can renew documents online.Chuyển đổi số dịch vụ công giúp người dân gia hạn giấy tờ trực tuyến.

sâu rộng, có ảnh hưởng lớn

having a great effect on many people or things

• The spread of artificial intelligence will have far-reaching effects on daily life.Sự lan rộng của trí tuệ nhân tạo sẽ có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống hằng ngày.

sự lỗi thời có chủ đích (cố ý làm sản phẩm nhanh hỏng / nhanh cũ)

designing products so they stop working or seem old quickly, so that people must buy new ones

• Critics accuse phone makers of planned obsolescence because older models slow down after updates.Giới phê bình cáo buộc các hãng điện thoại cố ý làm máy nhanh lỗi thời vì máy cũ chậm đi sau khi cập nhật.

Họ từ:

obsolete (tính từ)

thời đại số

the present period, in which much of life depends on computers and the internet

• In the digital age, children grow up surrounded by screens.Trong thời đại số, trẻ em lớn lên giữa vô vàn màn hình.

Đồng nghĩa:

information age, digital era

Luôn có the: the digital age.

sự quá tải thông tin

having so much information that it becomes hard to think clearly or make decisions

• Constant news alerts can easily lead to information overload.Thông báo tin tức liên tục rất dễ dẫn đến quá tải thông tin.

an ninh mạng

the protection of computer systems and networks from attacks and theft

• Banks invest heavily in cybersecurity to protect their customers' money.Ngân hàng đầu tư mạnh vào an ninh mạng để bảo vệ tiền của khách hàng.

Cũng viết cyber security.

sự kiểm duyệt

the blocking or removing of information that the authorities consider unacceptable

• Internet censorship can prevent people from reading news from abroad.Kiểm duyệt internet có thể khiến người dân không đọc được tin tức nước ngoài.

Họ từ:

censor (động từ)

liên kết chặt chẽ với nhau

closely linked, so that each part affects the others

• We now live in an interconnected world where news travels in seconds.Chúng ta đang sống trong một thế giới liên kết chặt chẽ, nơi tin tức lan đi trong vài giây.

không được quản lý (bằng luật lệ)

not controlled by official rules or laws

• Many experts warn that unregulated AI could cause serious harm.Nhiều chuyên gia cảnh báo AI không được quản lý có thể gây hại nghiêm trọng.

đón nhận, nắm bắt (cái mới)

to accept a new idea or change eagerly

• Older generations are slowly starting to embrace online banking.Thế hệ lớn tuổi đang dần đón nhận ngân hàng trực tuyến.

Dạng từ:

embraces, embraced, embracing

Nghĩa gốc: ôm.

theo kịp

to change or develop as quickly as something else

• Laws often fail to keep pace with technological change.Luật pháp thường không theo kịp thay đổi công nghệ.

Đồng nghĩa:

keep up with

Dạng từ:

keeps pace with, kept pace with, keeping pace with

tụt lại phía sau

to make slower progress than other people, places or things

• Rural schools often lag behind city schools in access to technology.Trường nông thôn thường tụt lại sau trường thành phố về tiếp cận công nghệ.

Dạng từ:

lags behind, lagged behind, lagging behind

chỉ bằng một cú bấm / chạm

very easily and quickly, just by pressing a button

• Today, almost any film can be watched at the touch of a button.Ngày nay, gần như phim nào cũng xem được chỉ bằng một cú bấm.

không thể thiếu

so important or useful that you cannot manage without it

• For many people, the smartphone has become an indispensable tool.Với nhiều người, điện thoại thông minh đã trở thành công cụ không thể thiếu.

Đồng nghĩa:

essential

kiếm tiền từ, thương mại hoá

to earn money from something, such as a website, an app or information about users

• Free apps often monetise their users' data by selling it to advertisers.Ứng dụng miễn phí thường kiếm tiền từ dữ liệu người dùng bằng cách bán cho nhà quảng cáo.

Dạng từ:

monetises, monetised, monetising, monetize, monetized

Anh-Mỹ viết monetize.

quảng cáo nhắm mục tiêu

adverts chosen for each person based on information about their online behaviour

• Targeted advertising relies on tracking what users search for and buy.Quảng cáo nhắm mục tiêu dựa vào việc theo dõi người dùng tìm kiếm và mua gì.

Không đếm được.

(thuộc / do) thuật toán

based on or produced by an algorithm

• Algorithmic bias can lead to unfair decisions about loans or jobs.Thiên lệch do thuật toán có thể dẫn đến quyết định bất công về khoản vay hay việc làm.

Họ từ:

algorithm (danh từ)

sở hữu trí tuệ

ideas, designs and creative work that legally belong to the person who produced them

• AI tools that copy artists' styles raise new questions about intellectual property.Công cụ AI bắt chước phong cách nghệ sĩ đặt ra câu hỏi mới về sở hữu trí tuệ.

Viết tắt IP.

con dao hai lưỡi

something that has both good and bad effects

• Social media is a double-edged sword for young people.Mạng xã hội là con dao hai lưỡi đối với người trẻ.

Thường dùng: X is a double-edged sword.

làm (ai) cảm thấy bị gạt ra ngoài, xa lánh

to make a person or group feel that they do not belong or are not wanted

• Moving every service online could alienate older citizens who lack digital skills.Đưa mọi dịch vụ lên mạng có thể khiến người lớn tuổi thiếu kỹ năng số cảm thấy bị gạt ra ngoài.

Họ từ:

alienation (danh từ)

Dạng từ:

alienates, alienated, alienating