Equality & Social Change – Bài 10: Academic language for essays on equality

bình đẳng, theo tinh thần coi mọi người ngang nhau

believing that all people are equal and deserve the same rights and chances

• Supporters of an egalitarian society argue that no one should be born into privilege.Những người ủng hộ một xã hội bình đẳng cho rằng không ai nên sinh ra đã có đặc quyền.

Họ từ:

egalitarianism (danh từ)

Danh từ: egalitarianism (chủ nghĩa bình đẳng).

sự công bằng (hỗ trợ theo nhu cầu để mọi người có cơ hội như nhau)

fairness achieved by giving people different levels of support according to their needs

• While equality means giving everyone the same, equity means giving people what they need to succeed.Nếu bình đẳng là cho mọi người như nhau, thì công bằng là cho mỗi người thứ họ cần để thành công.

Trái nghĩa:

inequity

Họ từ:

equitable (tính từ)

Không đếm được. Equality = như nhau cho mọi người; equity = theo nhu cầu. Nghĩa tài chính (vốn chủ sở hữu) là thẻ riêng ở thư viện.

mang tính hệ thống (nằm trong cách cả xã hội, tổ chức vận hành)

affecting a whole system or organisation, not just a few individuals

• Fixing systemic inequality requires changes to laws and institutions, not just to individual attitudes.Khắc phục bất bình đẳng mang tính hệ thống đòi hỏi thay đổi luật pháp và thể chế, không chỉ thái độ của từng cá nhân.

Họ từ:

systemically (trạng từ)

Khác systematic (có hệ thống, có phương pháp).

mang tính thể chế (nằm trong quy định, cách vận hành của tổ chức)

existing in the rules, habits and practices of an organisation, rather than in one person

• The report found evidence of institutional discrimination in the way promotions were decided.Bản báo cáo tìm thấy bằng chứng về phân biệt đối xử mang tính thể chế trong cách quyết định thăng chức.

Họ từ:

institution (danh từ)

Institutional racism: phân biệt chủng tộc nằm trong cách vận hành của tổ chức, kể cả khi từng cá nhân không cố ý.

chống phân biệt đối xử

intended to stop people being treated unfairly because of their race, sex, age, disability and so on

• Strong anti-discrimination laws only work if people know their rights and how to use them.Luật chống phân biệt đối xử dù mạnh cũng chỉ hiệu quả khi người dân biết quyền của mình và cách sử dụng chúng.

Chỉ đứng trước danh từ.

mang tính phân biệt đối xử

treating a person or group unfairly because of their race, sex, age, religion and so on

• The court ruled that the company's height requirement was discriminatory against women.Toà án phán quyết rằng yêu cầu về chiều cao của công ty là phân biệt đối xử với phụ nữ.

Họ từ:

discrimination (danh từ), discriminate (động từ)

Anh-Anh cũng đọc /dɪˌskrɪmɪˈneɪtəri/.

bất công, phi lý về mặt đạo đức

not fair or not morally right

• Many laws that were once accepted are now seen as deeply unjust.Nhiều đạo luật từng được chấp nhận nay bị coi là hết sức bất công.

Trái nghĩa:

just

Họ từ:

injustice (danh từ), unjustly (trạng từ)

Trang trọng hơn unfair (bài 1).

bị áp bức

treated cruelly and unfairly by people in power and denied the freedoms that others have

• Literature can give a voice to oppressed groups whose stories are rarely heard.Văn học có thể lên tiếng thay cho những nhóm bị áp bức mà câu chuyện của họ hiếm khi được lắng nghe.

Họ từ:

oppress (động từ), oppression (danh từ), oppressive (tính từ)

The oppressed = những người bị áp bức (động từ số nhiều).

ít được đại diện, chiếm tỉ lệ thấp (so với tỉ lệ trong xã hội)

present in smaller numbers than would be fair or expected, for example in parliament or the media

• Women remain under-represented in senior roles in science and engineering.Phụ nữ vẫn chiếm tỉ lệ thấp ở các vị trí cấp cao trong khoa học và kỹ thuật.

Trái nghĩa:

over-represented

Anh-Mỹ hay viết underrepresented. Danh từ: under-representation.

sự hiện diện, sự đại diện (của một nhóm trong chính trường, truyền thông…)

the presence of a group, or of people who speak for it, in places such as politics or the media

• Better representation of disabled people on television can help to change public attitudes.Việc người khuyết tật xuất hiện nhiều hơn trên truyền hình có thể giúp thay đổi thái độ của công chúng.

Họ từ:

represent (động từ), representative (danh từ)

Nghĩa này không đếm được. Nghĩa khác: cách miêu tả, hình ảnh (the representation of women in films).

chính sách ưu tiên (hỗ trợ nhóm từng bị phân biệt trong tuyển dụng, tuyển sinh)

policies that give some advantage to groups who have suffered discrimination, for example in hiring

• Supporters of affirmative action say it corrects past injustice, while opponents say it is unfair to individuals.Những người ủng hộ chính sách ưu tiên cho rằng nó sửa chữa bất công trong quá khứ, còn người phản đối cho rằng nó bất công với từng cá nhân.

Đồng nghĩa:

positive discrimination

Không đếm được. Thuật ngữ gốc Anh-Mỹ; Anh-Anh hay nói positive discrimination.

phân biệt đối xử tích cực (ưu tiên người thuộc nhóm thiệt thòi)

the practice of giving preference to people from groups that have been treated unfairly in the past

• Some argue that positive discrimination is necessary until workplaces truly reflect the society around them.Một số người cho rằng phân biệt đối xử tích cực là cần thiết cho tới khi nơi làm việc thực sự phản ánh đúng xã hội xung quanh.

Đồng nghĩa:

affirmative action

Không đếm được. Là chủ đề gây tranh cãi — trong Writing nên trình bày cả lập luận ủng hộ lẫn phản đối.

hạn ngạch giới (tỉ lệ tối thiểu dành cho nữ hoặc nam)

a rule that a certain share of places, such as seats on a board, must go to women or to men

• Several countries have introduced gender quotas for the boards of large companies.Một số nước đã áp dụng hạn ngạch giới cho hội đồng quản trị của các công ty lớn.

Dạng từ:

gender quotas

Quota theo nghĩa thương mại (hạn ngạch nhập khẩu) đã học ở chủ đề Toàn cầu hoá.

công bằng xã hội

a fair sharing of wealth, chances and rights among all the people in a society

• Many young people are motivated to vote by issues of social justice.Nhiều người trẻ có động lực đi bầu cử vì các vấn đề công bằng xã hội.

Không đếm được.

phẩm giá con người

the value and respect that every person deserves simply because they are human

• Every policy on caring for older people should start from respect for human dignity.Mọi chính sách chăm sóc người cao tuổi nên bắt đầu từ sự tôn trọng phẩm giá con người.

Không đếm được. Dignity đứng riêng (phẩm giá) có ở thư viện từ vựng.

cấm (bằng luật), biến thành bất hợp pháp

to make something illegal

• Many countries have outlawed discrimination based on race, religion and sex.Nhiều nước đã cấm phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, tôn giáo và giới tính.

Đồng nghĩa:

ban, prohibit

Dạng từ:

outlaws, outlawed, outlawing

Danh từ outlaw (kẻ sống ngoài vòng pháp luật) là nghĩa khác.

vì lý do, dựa trên (căn cứ là)

because of; used to give the reason for a decision or for treating someone differently

• No one should be refused housing on the grounds of their ethnicity or disability.Không ai nên bị từ chối nhà ở vì lý do sắc tộc hay khuyết tật.

Cũng nói on grounds of (không có the); với mệnh đề dùng on the grounds that + mệnh đề.

bất kể, không phân biệt

without considering something, or without being affected by it

• All citizens should be treated equally irrespective of their background.Mọi công dân nên được đối xử bình đẳng bất kể xuất thân.

Đồng nghĩa:

regardless of

Trang trọng hơn regardless of; hợp với Writing Task 2.

sự trao quyền, nâng cao vị thế và quyền tự quyết

the process of giving people more power, confidence and control over their own lives

• Access to education and paid work is key to the empowerment of women.Được tiếp cận giáo dục và việc làm có lương là chìa khoá để trao quyền cho phụ nữ.

Họ từ:

empower (động từ)

Không đếm được. Động từ empower đã học ở chủ đề Công nghệ.

sự phân biệt cách ly (tách riêng người theo chủng tộc, tôn giáo, giới…)

the policy or practice of keeping people of different races, religions or sexes apart

• Racial segregation in schools and on public transport was once legal in some countries.Việc cách ly theo chủng tộc trong trường học và trên phương tiện công cộng từng là hợp pháp ở một số nước.

Trái nghĩa:

integration

Họ từ:

segregate (động từ), segregated (tính từ)

Không đếm được. Residential segregation (phân hoá khu dân cư) đã học ở chủ đề Nhà ở & cộng đồng.

ủng hộ, chủ trương (công khai)

to publicly support a particular policy, idea or way of doing things

• The report advocates stronger measures to close the gender pay gap.Bản báo cáo chủ trương có những biện pháp mạnh hơn để xoá chênh lệch lương theo giới.

Họ từ:

advocate (danh từ), advocacy (danh từ)

Dạng từ:

advocates, advocated, advocating

Động từ đọc /ˈædvəkeɪt/, danh từ đọc /ˈædvəkət/. Advocate something; advocate for something cũng phổ biến (nhất là Anh-Mỹ).

huy động, vận động (người tham gia, ủng hộ)

to organise people to work together to achieve something, such as a political aim

• Social media has made it easier for campaigners to mobilise supporters quickly.Mạng xã hội giúp những người vận động huy động người ủng hộ nhanh hơn.

Họ từ:

mobilisation (danh từ)

Dạng từ:

mobilises, mobilised, mobilising

Anh-Mỹ viết mobilize.

hiện trạng, tình trạng hiện có

the way things are now, especially when some people want to keep them unchanged

• Those who benefit from the status quo are often the slowest to support change.Những người hưởng lợi từ hiện trạng thường là những người chậm ủng hộ thay đổi nhất.

Luôn đi với the. Gốc tiếng Latin.

tiến bộ, cấp tiến (ủng hộ thay đổi xã hội)

supporting new ideas and social change, especially to make society fairer

• The city has a reputation for progressive policies on access for disabled people.Thành phố nổi tiếng với các chính sách tiến bộ về khả năng tiếp cận cho người khuyết tật.

Trái nghĩa:

conservative

Progressive taxation (thuế luỹ tiến) đã học ở chủ đề Chính phủ — nghĩa khác.

ăn sâu, bám rễ (khó thay đổi)

so firmly established that it is very difficult to change

• Deeply entrenched attitudes about gender roles can take generations to change.Những quan niệm ăn sâu về vai trò giới có thể mất nhiều thế hệ mới thay đổi được.

Đồng nghĩa:

deep-rooted, ingrained

Họ từ:

entrench (động từ)

trắng trợn, lộ liễu (hành vi sai trái)

done openly and without shame, even though it is clearly wrong

• Although blatant discrimination is less common today, subtle bias still affects hiring decisions.Dù phân biệt đối xử trắng trợn ngày nay ít gặp hơn, thiên kiến kín đáo vẫn ảnh hưởng đến quyết định tuyển dụng.

Đồng nghĩa:

flagrant, overt

Họ từ:

blatantly (trạng từ)

sự gạt ra lề xã hội

the process of pushing a person or group to the edge of society, with little power or attention

• The marginalisation of rural communities can lead to anger and distrust of the government.Việc các cộng đồng nông thôn bị gạt ra lề có thể dẫn đến sự bất bình và mất lòng tin vào chính phủ.

Họ từ:

marginalise (động từ), marginalised (tính từ)

Không đếm được. Anh-Mỹ viết marginalization. Tính từ marginalised đã học ở chủ đề Nhà ở & cộng đồng.

kỳ thị, gán tiếng xấu

to treat a person or group as shameful or bad, often unfairly

• Talking openly about poverty can stop people who need help from being stigmatised.Nói chuyện cởi mở về nghèo đói có thể giúp những người cần hỗ trợ không bị kỳ thị.

Họ từ:

stigma (danh từ)

Dạng từ:

stigmatises, stigmatised, stigmatising

Anh-Mỹ viết stigmatize. Danh từ stigma đã học ở chủ đề Sức khoẻ.

gia trưởng, phụ quyền (nam giới nắm quyền)

describing a society or system controlled by men, in which women have less power

• In patriarchal societies, family property was traditionally passed down to sons rather than daughters.Trong các xã hội gia trưởng, tài sản gia đình theo truyền thống được truyền cho con trai chứ không phải con gái.

Họ từ:

patriarchy (danh từ)

Danh từ: patriarchy (chế độ gia trưởng, phụ quyền).

bị tước quyền (nhất là quyền bầu cử), không có tiếng nói

without the right to vote, or without any real power or influence in society

• When voters feel disenfranchised, they are less likely to take part in elections.Khi cử tri cảm thấy mình không có tiếng nói, họ ít có khả năng tham gia bầu cử.

Trái nghĩa:

enfranchised

Họ từ:

disenfranchise (động từ)

sự làm cho có (chỉ đưa vài người thuộc nhóm thiểu số vào để tỏ ra công bằng)

doing only a small, symbolic thing, such as hiring one person from a minority, in order to appear fair

• Appointing a single woman to an all-male board may be dismissed as tokenism.Bổ nhiệm một phụ nữ duy nhất vào hội đồng toàn nam giới có thể bị xem chỉ là làm cho có.

Họ từ:

token (tính từ)

Không đếm được. Tính từ token: a token gesture (cử chỉ chiếu lệ).

sự ủng hộ suông, nói mà không làm

support for an idea that is expressed in words but not shown in actions

• Many organisations pay lip service to diversity without changing how they hire or promote staff.Nhiều tổ chức chỉ ủng hộ sự đa dạng trên lời nói mà không thay đổi cách tuyển dụng hay thăng chức.

Không đếm được. Hầu như luôn dùng trong cụm pay lip service to something.

không thể bị tước bỏ (quyền)

describing a right that cannot be taken away from a person or given away

• Many constitutions describe freedom and equality as inalienable rights.Nhiều bản hiến pháp mô tả tự do và bình đẳng là những quyền không thể bị tước bỏ.

Rất trang trọng, hay gặp trong văn bản pháp lý và lịch sử.

ghi nhận chính thức, bảo đảm (trong luật, hiến pháp)

to state a right or principle formally in a law or official document so that it is protected

• The right to equal treatment is enshrined in the constitutions of many countries.Quyền được đối xử bình đẳng được ghi nhận trong hiến pháp của nhiều nước.

Dạng từ:

enshrines, enshrined, enshrining

Thường dùng ở bị động: be enshrined in something.

khắc phục, sửa chữa (sự bất công, mất cân bằng)

to correct something that is unfair or wrong

• Targeted funding can help to redress the imbalance between rich and poor regions.Nguồn tài trợ có trọng tâm có thể giúp khắc phục sự mất cân bằng giữa vùng giàu và vùng nghèo.

Dạng từ:

redresses, redressed, redressing

Cũng là danh từ: seek redress (đòi bồi thường, đòi lại công bằng).

quyền bầu cử

the right to vote in political elections

• Universal suffrage means that every adult citizen can vote, whatever their sex or wealth.Phổ thông đầu phiếu nghĩa là mọi công dân trưởng thành đều được bầu cử, bất kể giới tính hay giàu nghèo.

Họ từ:

suffragette (danh từ)

Không đếm được. Suffragette: phụ nữ vận động đòi quyền bầu cử ở Anh đầu thế kỷ 20.