Health & Well-being – Bài 9: Medical research and ageing

tuổi thọ trung bình

the average number of years that a person is expected to live

• Life expectancy in Vietnam has risen significantly over recent decades.Tuổi thọ trung bình ở Việt Nam đã tăng đáng kể trong những thập kỷ gần đây.

dân số già hoá

a population in which the share of older people is growing

• An ageing population puts extra pressure on hospitals and care services.Dân số già hoá tạo thêm áp lực lên bệnh viện và dịch vụ chăm sóc.

Dạng từ:

ageing populations

Anh-Anh: ageing; Anh-Mỹ: aging.

cao tuổi, già

a polite word used to describe people who are old

• Many elderly people in my country live with their children and grandchildren.Ở nước tôi, nhiều người cao tuổi sống cùng con cháu.

the elderly = người cao tuổi nói chung (động từ số nhiều). Lịch sự hơn old.

sự trường thọ, tuổi thọ cao

the fact of living for a long time

• Researchers studying longevity have found that diet and social life both play a role.Các nhà nghiên cứu về trường thọ nhận thấy cả chế độ ăn lẫn đời sống xã hội đều có vai trò.

chứng sa sút trí tuệ

a serious illness of the brain that affects memory and thinking, mostly in older people

• As people live longer, the number of people with dementia is expected to rise.Khi con người sống lâu hơn, số người mắc chứng sa sút trí tuệ được dự báo sẽ tăng.

Bệnh Alzheimer (Alzheimer's disease) là dạng phổ biến nhất.

thử nghiệm lâm sàng

a test of a new medicine or treatment on people to check that it is safe and works

• The new drug must pass several clinical trials before it can be sold.Loại thuốc mới phải vượt qua nhiều đợt thử nghiệm lâm sàng trước khi được bán.

Dạng từ:

clinical trials

bước đột phá y học

an important new discovery in medicine

• The discovery of penicillin was one of the greatest medical breakthroughs in history.Việc phát minh ra penicillin là một trong những đột phá y học lớn nhất lịch sử.

Dạng từ:

medical breakthroughs

(thuộc) dược phẩm, ngành dược

connected with making and selling medicines

• Pharmaceutical companies spend billions of dollars developing new medicines.Các công ty dược chi hàng tỉ đô-la để phát triển thuốc mới.

Họ từ:

pharmacy (danh từ), pharmaceuticals (danh từ)

Anh-Anh cũng đọc /ˌfɑːməˈsjuːtɪkl/.

(thuộc) di truyền, gen

related to genes, the parts of cells that pass features from parents to children

• Some people have a genetic risk of developing certain cancers.Một số người có nguy cơ di truyền mắc một vài loại ung thư.

Họ từ:

gene (danh từ), genetics (danh từ)

tế bào gốc

a basic cell that can develop into many other types of cell in the body

• Stem cell research may one day help doctors repair damaged organs.Nghiên cứu tế bào gốc có thể một ngày nào đó giúp bác sĩ phục hồi các cơ quan bị tổn thương.

Dạng từ:

stem cells

cách chữa khỏi, phương thuốc chữa bệnh

a medicine or treatment that makes an illness go away completely

• Scientists are still searching for a cure for the common cold.Các nhà khoa học vẫn đang tìm cách chữa khỏi bệnh cảm lạnh thông thường.

Họ từ:

cure (động từ), curable (tính từ)

Dạng từ:

cures

a cure for + bệnh (không nói "a cure of").

hiến tạng

giving a part of your body, such as a kidney, so that it can be used to save someone else

• Some countries have increased organ donation by treating everyone as a donor unless they opt out.Một số nước đã tăng tỉ lệ hiến tạng bằng cách coi mọi người là người hiến trừ khi họ từ chối.

Họ từ:

donor (danh từ), donate (động từ)

ca ghép (tạng)

a medical operation in which a damaged organ is replaced with a healthy one from another person

• She needed a kidney transplant after years of kidney disease.Cô ấy cần ghép thận sau nhiều năm mắc bệnh thận.

Dạng từ:

transplants

Động từ transplant nhấn âm 2: /trænsˈplɑːnt/.

viện dưỡng lão, trung tâm chăm sóc người già

a place where old or ill people live and are looked after by trained staff

• Moving an elderly parent into a care home is often a difficult decision for families.Đưa cha mẹ già vào viện dưỡng lão thường là quyết định khó khăn với các gia đình.

Đồng nghĩa:

nursing home

Dạng từ:

care homes

Anh-Anh.

yếu ớt, ốm yếu (thường do tuổi già)

weak and thin, usually because of old age or illness

• My grandmother has become quite frail since she had a fall last year.Bà tôi yếu đi nhiều kể từ lần bị ngã năm ngoái.

Họ từ:

frailty (danh từ)

liên quan đến tuổi tác, do tuổi già

caused by or connected with getting older

• Regular exercise can slow down age-related loss of muscle.Tập luyện đều đặn có thể làm chậm quá trình mất cơ do tuổi tác.

sự suy giảm nhận thức

a gradual loss of the ability to think, learn and remember

• Staying socially active may help to delay cognitive decline in later life.Duy trì giao tiếp xã hội có thể giúp làm chậm suy giảm nhận thức khi về già.

Họ từ:

cognitive (tính từ)

thử nghiệm trên động vật

using animals in scientific experiments to check whether drugs or products are safe

• Many people believe animal testing is cruel and should be replaced by other methods.Nhiều người cho rằng thử nghiệm trên động vật là tàn nhẫn và nên được thay bằng cách khác.

giả dược

a pill with no medicine in it, given so that its effect can be compared with a real drug

• In the study, half of the patients were given a placebo instead of the real drug.Trong nghiên cứu, một nửa số bệnh nhân được cho dùng giả dược thay vì thuốc thật.

Dạng từ:

placebos

an tử (trợ tử)

ending the life of a very ill person, usually at their request, to stop their suffering

• Euthanasia is legal in only a small number of countries.An tử chỉ hợp pháp ở một số ít quốc gia.

Chủ đề nhạy cảm: trong Writing Task 2 nên trình bày cân bằng hai quan điểm. Anh-Mỹ viết legalize.

y học thay thế

treatments such as herbal remedies or acupuncture that are not part of standard Western medicine

• Some patients turn to alternative medicine when conventional treatment does not help them.Một số bệnh nhân tìm đến y học thay thế khi phương pháp điều trị thông thường không hiệu quả.

Trái nghĩa:

conventional medicine

di truyền (từ cha mẹ sang con)

passed from parents to children through the genes

• Some forms of heart disease are hereditary, so family history matters.Một số dạng bệnh tim có tính di truyền nên tiền sử gia đình rất quan trọng.

Đồng nghĩa:

inherited

người chăm sóc (người già, người bệnh)

a person who looks after someone who is old, ill or disabled, often a family member

• Many carers give up their jobs to look after a sick parent at home.Nhiều người phải nghỉ việc để ở nhà chăm sóc cha mẹ ốm đau.

Dạng từ:

carers

Anh-Anh; Anh-Mỹ: caregiver.

kéo dài (sự sống, thời gian)

to make something last for a longer time

• Modern medicine can prolong life, but it cannot always improve its quality.Y học hiện đại có thể kéo dài sự sống nhưng không phải lúc nào cũng cải thiện được chất lượng sống.

Họ từ:

prolonged (tính từ)

Dạng từ:

prolongs, prolonged, prolonging

nghiên cứu y học

careful scientific study aimed at understanding diseases and finding new treatments

• Governments should spend more on medical research into rare diseases.Chính phủ nên chi nhiều hơn cho nghiên cứu y học về các bệnh hiếm gặp.

research không đếm được: không nói "a research" / "researches".

bệnh nan y giai đoạn cuối

a disease that cannot be cured and will lead to death

• Hospices provide comfort and care for people with a terminal illness.Các cơ sở chăm sóc cuối đời mang lại sự an ủi và chăm sóc cho người mắc bệnh giai đoạn cuối.

Họ từ:

terminally (trạng từ)

Dạng từ:

terminal illnesses

suy giảm thính lực

being partly or completely unable to hear

• Listening to loud music through headphones can cause hearing loss over time.Nghe nhạc to qua tai nghe lâu ngày có thể gây suy giảm thính lực.

lão hoá khoẻ mạnh, già khoẻ

staying physically and mentally well while growing older

• Healthy ageing depends on staying active and connected to other people.Già khoẻ phụ thuộc vào việc duy trì vận động và gắn kết với người khác.

Anh-Mỹ: healthy aging.