Family & Children – Bài 9: Child development & upbringing

mốc phát triển (của trẻ), cột mốc quan trọng

an important stage in a child's growth, such as walking or saying first words

• Walking and saying first words are important milestones in a baby's first year.Biết đi và nói những từ đầu tiên là các mốc phát triển quan trọng trong năm đầu đời của trẻ.

Dạng từ:

milestones

những năm hình thành tính cách (thời thơ ấu, niên thiếu)

the early years of life, when a person's character and beliefs are shaped

• Children's values are largely shaped during their formative years.Giá trị sống của trẻ phần lớn được hình thành trong những năm đầu đời.

Họ từ:

formative (tính từ)

khả năng phục hồi, sức bật tinh thần (vượt qua khó khăn)

the ability to recover quickly from problems and difficult experiences

• Letting children solve small problems on their own helps them build resilience.Để trẻ tự giải quyết những vấn đề nhỏ giúp trẻ rèn sức bật tinh thần.

Họ từ:

resilient (tính từ)

sự đồng cảm, thấu cảm

the ability to understand and share the feelings of another person

• Reading stories together can help young children develop empathy for others.Cùng đọc truyện có thể giúp trẻ nhỏ phát triển sự thấu cảm với người khác.

Họ từ:

empathise (động từ), empathetic (tính từ)

sự gắn kết tình cảm (giữa cha mẹ và con, giữa các thành viên)

the process of developing a close emotional relationship with someone

• Reading a story at bedtime is a simple way to encourage bonding between parents and children.Đọc truyện trước giờ ngủ là cách đơn giản để tăng sự gắn kết giữa cha mẹ và con.

Họ từ:

bond (danh từ), bond (động từ)

tính khí (bẩm sinh)

the natural character of a person, especially how they usually react and feel

• Even twins can have very different temperaments from birth.Ngay cả trẻ sinh đôi cũng có thể có tính khí rất khác nhau từ lúc mới sinh.

Họ từ:

temperamental (tính từ)

Dạng từ:

temperaments

sự ganh đua, ghen tị giữa anh chị em

competition and jealousy between brothers and sisters

• Sibling rivalry often gets worse when parents compare their children.Sự ganh đua giữa anh chị em thường tệ hơn khi cha mẹ so sánh các con.

sự lo âu khi phải xa cha mẹ (ở trẻ nhỏ)

the fear and upset a young child feels when away from a parent or carer

• Many toddlers experience separation anxiety when they first start nursery.Nhiều trẻ mới biết đi bị lo âu khi xa bố mẹ trong những ngày đầu đến nhà trẻ.

kỹ năng vận động

the ability to control the body's movements, from walking to holding a pencil

• Drawing and building with blocks help children develop fine motor skills.Vẽ và xếp khối giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động tinh.

sự phát triển nhận thức (tư duy, ghi nhớ, ngôn ngữ)

the growth of a child's ability to think, remember, learn and solve problems

• Talking and singing to babies is thought to support their cognitive development.Trò chuyện và hát cho em bé nghe được cho là hỗ trợ sự phát triển nhận thức của trẻ.

chơi tự do (không có người lớn sắp đặt, luật lệ cố định)

free play that children organise themselves, without fixed rules or adult direction

• Some experts warn that children today have too little time for unstructured play.Một số chuyên gia cảnh báo trẻ em ngày nay có quá ít thời gian để chơi tự do.

Trái nghĩa:

structured activities

đặt giới hạn (những điều trẻ được và không được làm)

to make clear limits on what someone is allowed to do

• Setting boundaries early helps children understand what is expected of them.Đặt giới hạn từ sớm giúp trẻ hiểu mình được mong đợi điều gì.

Dạng từ:

setting boundaries, sets boundaries

Ngược lại: push the boundaries (thử vượt giới hạn) — trẻ hay làm vậy.

sự nhất quán (trong cách đặt luật, khen phạt)

the quality of always behaving or reacting in the same way

• Consistency is essential: if a rule changes every day, children will simply ignore it.Sự nhất quán là điều cốt yếu: nếu luật thay đổi mỗi ngày, trẻ sẽ chẳng thèm để ý.

Trái nghĩa:

inconsistency

Họ từ:

consistent (tính từ)

củng cố tích cực (khen, thưởng để khuyến khích hành vi tốt)

encouraging good behaviour by praising or rewarding it

• Positive reinforcement, such as praise for good behaviour, often works better than punishment.Củng cố tích cực, như khen khi trẻ cư xử tốt, thường hiệu quả hơn trừng phạt.

lời khen, sự khen ngợi

words that show you approve of what someone has done

• Psychologists suggest giving praise for effort rather than for being clever.Các nhà tâm lý khuyên nên khen sự cố gắng thay vì khen trẻ thông minh.

Họ từ:

praise (động từ), praiseworthy (tính từ)

Không đếm được: không nói a praise / praises.

phát, đánh (trẻ bằng lòng bàn tay, để phạt)

to hit a child with an open hand as a punishment

• Smacking children is now against the law in a growing number of countries.Đánh trẻ hiện bị pháp luật cấm ở ngày càng nhiều quốc gia.

Họ từ:

smack (danh từ)

Dạng từ:

smacks, smacked, smacking

Chủ đề hay gặp ở Writing Task 2: có nên cấm đánh trẻ? Trình bày cả hai phía, giọng trung lập.

bẩm sinh hay môi trường (tranh luận yếu tố nào quyết định con người)

the debate about whether genes or upbringing and environment matter more

• The nature versus nurture debate asks whether talent is inherited or developed through practice.Cuộc tranh luận bẩm sinh hay môi trường đặt câu hỏi tài năng là do di truyền hay do luyện tập mà có.

Dạng từ:

nature vs nurture, nature and nurture

ấm áp, chở che, giúp trẻ phát triển

giving care, love and support that help someone grow and develop

• A nurturing home gives children the confidence to explore the world.Một mái ấm biết chở che giúp trẻ tự tin khám phá thế giới.

Họ từ:

nurture (động từ)

cân bằng, lành mạnh về tâm lý (hoà nhập tốt)

emotionally healthy and able to deal well with people and everyday problems

• Children raised in a calm, loving home are more likely to become well-adjusted adults.Trẻ lớn lên trong một gia đình êm ấm, yêu thương dễ trở thành người lớn có tâm lý cân bằng hơn.

Trái nghĩa:

maladjusted

sự gắn bó an toàn (mối gắn bó tin cậy của trẻ với người chăm sóc)

a strong, trusting emotional bond between a young child and the person who cares for them

• A secure attachment to at least one caregiver gives a baby a strong emotional foundation.Sự gắn bó an toàn với ít nhất một người chăm sóc tạo cho em bé nền tảng cảm xúc vững chắc.

Dạng từ:

secure attachments

Thuật ngữ tâm lý học phát triển (lý thuyết gắn bó).

lành mạnh, tốt cho trẻ (về đạo đức, tinh thần)

good for people, especially young people, morally and in other ways

• Most parents want their children to grow up in a wholesome environment.Hầu hết cha mẹ đều muốn con lớn lên trong một môi trường lành mạnh.

Cũng dùng cho đồ ăn bổ dưỡng (wholesome food).

sớm phát triển, khôn trước tuổi

having abilities or behaviour usually found only in older children or adults

• She was a precocious child who could read fluently by the age of four.Cô bé phát triển sớm, mới bốn tuổi đã đọc trôi chảy.

(thuộc) sự phát triển (của trẻ)

connected with the way a child grows and develops

• Children with developmental delays often benefit from early support.Trẻ chậm phát triển thường được lợi nhiều nếu được hỗ trợ sớm.

thời kỳ sơ sinh, ấu thơ (khoảng 0–2 tuổi)

the period of life when someone is a baby or very young child

• The brain develops remarkably quickly during infancy.Não bộ phát triển cực kỳ nhanh trong thời kỳ sơ sinh.

Họ từ:

infant (danh từ)

Nghĩa bóng: in its infancy = mới ở giai đoạn đầu (một ngành, một công nghệ).

trẻ sơ sinh

a baby that has just been born or is only a few weeks old

• Caring for a newborn leaves many parents exhausted for months.Chăm trẻ sơ sinh khiến nhiều bậc cha mẹ kiệt sức hàng tháng trời.

Dạng từ:

newborns

Cũng là tính từ: a newborn baby.

trí tuệ cảm xúc (hiểu và điều khiển cảm xúc của mình, của người khác)

the ability to understand and manage your own feelings and other people's

• Parents who talk openly about feelings help their children develop emotional intelligence.Cha mẹ cởi mở nói về cảm xúc giúp con phát triển trí tuệ cảm xúc.

Đồng nghĩa:

EQ

yêu thương nghiêm khắc (cứng rắn vì muốn tốt cho con)

treating someone strictly because you care about them and want them to improve

• Some parents believe in tough love and refuse to rescue their children from every mistake.Một số cha mẹ tin vào tình yêu nghiêm khắc và không giải cứu con khỏi mọi sai lầm.

bao bọc quá mức, giữ như trứng mỏng

to protect someone too much, so they never face any risk or difficulty

• Children who are wrapped in cotton wool may never learn how to deal with risk.Trẻ bị bao bọc như trứng mỏng có thể không bao giờ học được cách đối mặt với rủi ro.

Dạng từ:

wrapped in cotton wool, wrapping in cotton wool, wraps in cotton wool

Cấu trúc: wrap someone in cotton wool (Anh-Anh).