Food & Agriculture – Bài 9: Food waste and sustainable food systems

rác thải thực phẩm; sự lãng phí thực phẩm

food that is thrown away or not eaten, for example by shops, restaurants or households

• Households are responsible for a large proportion of food waste in rich countries.Các hộ gia đình chiếm một tỷ lệ lớn rác thải thực phẩm ở các nước giàu.

Không đếm được.

thất thoát lương thực (trong thu hoạch, bảo quản, vận chuyển)

food that is lost before it reaches shops, for example during harvest, storage or transport

• Better storage could greatly reduce food loss on farms in developing countries.Kho bảo quản tốt hơn có thể giảm đáng kể thất thoát lương thực tại các trang trại ở nước đang phát triển.

Không đếm được. Food loss xảy ra trước khâu bán lẻ; food waste xảy ra ở cửa hàng, nhà hàng, hộ gia đình.

bị lãng phí, bị bỏ phí

to be thrown away or not used, so that something useful is lost

• It breaks my heart to see so much good food go to waste after weddings.Tôi rất xót khi thấy bao nhiêu đồ ăn ngon bị bỏ phí sau các đám cưới.

Dạng từ:

goes to waste, went to waste, gone to waste, going to waste

vứt bỏ, loại bỏ

to throw something away because it is no longer wanted or useful

• Supermarkets discard tonnes of fruit simply because it does not look perfect.Các siêu thị vứt bỏ hàng tấn trái cây chỉ vì chúng trông không hoàn hảo.

Dạng từ:

discards, discarded, discarding

sự hư hỏng (thực phẩm)

the process of food going bad so that it can no longer be eaten

• Poor roads and a lack of cold storage lead to high levels of spoilage.Đường sá kém và thiếu kho lạnh dẫn đến tỷ lệ thực phẩm hư hỏng cao.

Họ từ:

spoil (động từ)

Không đếm được.

rác thực phẩm, thức ăn thừa vụn (vỏ, cọng, cơm thừa…)

small pieces of food that are left over or thrown away, such as peel and bits from plates

• Our neighbourhood collects food scraps separately and turns them into compost.Khu phố tôi thu gom riêng rác thực phẩm và biến chúng thành phân ủ.

Thường dùng số nhiều.

tiêu chuẩn về hình thức (của rau quả)

rules set by shops about how fruit and vegetables should look, such as their size, shape and colour

• Strict cosmetic standards mean that perfectly good carrots are rejected for being the wrong shape.Tiêu chuẩn hình thức khắt khe khiến những củ cà rốt hoàn toàn ngon lành bị loại chỉ vì sai hình dáng.

méo mó, không đúng hình dáng thông thường

not having the normal or expected shape

• Some supermarkets now sell misshapen vegetables at a lower price instead of throwing them away.Một số siêu thị nay bán rau củ méo mó với giá rẻ hơn thay vì vứt đi.

Văn nói Anh-Anh hay gọi wonky vegetables.

sản xuất thừa, sản xuất quá mức

the production of more of something than people need or are able to buy

• Overproduction drives down prices and leaves farmers with crops they cannot sell.Sản xuất thừa đẩy giá xuống và khiến nông dân ôm những vụ mùa không bán được.

Họ từ:

overproduce (động từ)

Không đếm được.

(lối sống, văn hoá) dùng xong là vứt

relating to a way of life in which things are used for a short time and then thrown away

• We live in a throwaway culture where food is cheap and easily wasted.Chúng ta sống trong một nền văn hoá dùng xong là vứt, nơi thực phẩm rẻ và dễ bị lãng phí.

Chỉ đứng trước danh từ. Nghĩa khác: nói buột miệng, không suy nghĩ (a throwaway remark).

quãng đường vận chuyển thực phẩm (từ nơi sản xuất đến người ăn)

the distance that food travels from where it is grown to where it is eaten, seen as a cause of pollution

• Buying local fruit is one way to cut down on food miles.Mua trái cây địa phương là một cách giảm quãng đường vận chuyển thực phẩm.

Luôn ở dạng số nhiều.

lấy từ địa phương, có nguồn gốc địa phương

bought from producers in the same area rather than brought from far away

• The restaurant uses only locally sourced ingredients, which supports nearby farmers.Nhà hàng chỉ dùng nguyên liệu lấy từ địa phương, nhờ đó hỗ trợ nông dân quanh vùng.

chợ nông sản (nông dân bán trực tiếp)

a market where farmers sell their own fruit, vegetables, meat and other products directly to the public

• On Sundays, I go to the farmers' market to buy vegetables picked that morning.Chủ nhật, tôi đi chợ nông sản để mua rau vừa hái sáng hôm đó.

Dạng từ:

farmers' markets

hệ thống thực phẩm (từ sản xuất đến tiêu dùng)

all the people, places and activities involved in growing, processing, selling and eating food

• Experts argue that the global food system must change to cope with climate change.Các chuyên gia cho rằng hệ thống thực phẩm toàn cầu phải thay đổi để ứng phó với biến đổi khí hậu.

Dạng từ:

food systems

nông nghiệp tái sinh

farming that aims to improve the soil and nature over time, for example by ploughing less and using cover crops

• Regenerative agriculture focuses on rebuilding healthy soil rather than simply maximising yields.Nông nghiệp tái sinh tập trung phục hồi đất khoẻ thay vì chỉ tối đa hoá năng suất.

Không đếm được.

nông lâm kết hợp

a farming system in which trees are grown together with crops or animals on the same land

• In the Central Highlands, agroforestry lets farmers grow coffee in the shade of fruit trees.Ở Tây Nguyên, mô hình nông lâm kết hợp cho phép nông dân trồng cà phê dưới bóng cây ăn quả.

Không đếm được.

độc canh

the practice of growing only one type of crop on a large area of land, year after year

• Large-scale monoculture makes crops more vulnerable to a single pest or disease.Độc canh quy mô lớn khiến cây trồng dễ bị một loại sâu bệnh duy nhất tàn phá.

Dạng từ:

monocultures

Cũng dùng đếm được: vast monocultures (những vùng độc canh rộng lớn).

chăn thả quá mức

allowing too many animals to eat the grass in an area so that the land becomes damaged

• Overgrazing has turned large areas of grassland into dry, bare land.Chăn thả quá mức đã biến nhiều vùng đồng cỏ rộng lớn thành đất khô cằn, trơ trụi.

Họ từ:

overgraze (động từ)

Không đếm được.

nước chảy tràn (cuốn theo phân bón, hoá chất từ đồng ruộng)

rain or water that flows off farmland into rivers, often carrying fertilisers and chemicals with it

• Fertiliser runoff from farms can cause harmful algae to grow in lakes and coastal waters.Nước chảy tràn cuốn phân bón từ trang trại có thể làm tảo độc phát triển ở hồ và vùng nước ven biển.

Không đếm được. Cũng viết run-off.

sự thoái hoá đất

the decline in the quality of soil, for example through erosion, chemicals or overuse

• Soil degradation threatens the ability of many regions to grow enough food.Thoái hoá đất đe doạ khả năng trồng đủ lương thực của nhiều vùng.

Không đếm được.

tốn nhiều tài nguyên

needing large amounts of land, water, energy or other resources

• Beef is one of the most resource-intensive foods to produce.Thịt bò là một trong những thực phẩm tốn nhiều tài nguyên nhất để sản xuất.

lượng tiêu thụ thịt

the amount of meat that a person or a population eats

• Meat consumption tends to rise as countries become richer.Lượng tiêu thụ thịt thường tăng khi các nước giàu lên.

Không đếm được.

làm từ thực vật; (chế độ ăn) chủ yếu từ thực vật

made from plants rather than animals, or consisting mainly of foods that come from plants

• Plant-based burgers are now sold in many ordinary supermarkets.Bánh burger làm từ thực vật nay được bán ở nhiều siêu thị bình thường.

sản phẩm thay thế thịt

a food made from plants, fungi or other ingredients that is designed to replace meat

• Meat alternatives made from soya have long been part of Buddhist cooking in Vietnam.Các món thay thế thịt làm từ đậu nành từ lâu đã là một phần của ẩm thực chay Phật giáo ở Việt Nam.

Đồng nghĩa:

meat substitute

Dạng từ:

meat alternatives

nông nghiệp đô thị

growing food or keeping animals in and around towns and cities, for example on roofs

• Urban farming on rooftops gives city families access to fresh vegetables.Nông nghiệp đô thị trên sân thượng giúp các gia đình thành phố có rau tươi.

Đồng nghĩa:

urban agriculture

Không đếm được.

ngân hàng hạt giống

a place where seeds of many plant types are stored so that they will not be lost in the future

• Seed banks protect traditional crop varieties that could one day help farmers adapt to a hotter climate.Ngân hàng hạt giống bảo tồn các giống cây trồng truyền thống mà một ngày nào đó có thể giúp nông dân thích nghi với khí hậu nóng hơn.

Dạng từ:

seed banks

phân phối lại thực phẩm dư thừa (cho người cần)

collecting food that shops or restaurants cannot sell and giving it to people who need it

• Food redistribution charities collect unsold bread from bakeries and deliver it to shelters.Các tổ chức từ thiện phân phối lại thực phẩm thu gom bánh mì không bán hết từ tiệm bánh và mang đến các mái ấm.

Không đếm được.

hộp, túi đựng đồ ăn thừa mang về (từ nhà hàng)

a bag or box for taking home the food you have not finished in a restaurant

• Asking for a doggy bag is a simple way to avoid wasting food when you eat out.Xin hộp mang đồ ăn thừa về là cách đơn giản để tránh lãng phí khi ăn ngoài.

Dạng từ:

doggy bags

Thân mật. Tên gọi như thể mang về 'cho chó', nhưng thực ra là cho người ăn.