Oceans & Water – Bài 8: Floods & rising sea levels

lũ quét

a sudden, violent flood caused by a large amount of rain falling in a short time

• Heavy rain in the mountains caused flash floods that swept away roads and bridges.Mưa lớn trên núi gây lũ quét cuốn trôi đường sá và cầu cống.

Dạng từ:

flash floods

Lũ quét thường xảy ra ở vùng núi, khi mưa lớn dồn nước xuống rất nhanh.

nước lũ

the water that covers an area of land during a flood

• In some streets, the floodwaters were more than a metre deep.Ở một số con phố, nước lũ sâu hơn một mét.

Dạng từ:

floodwaters

Hay dùng số nhiều floodwaters khi nói về một trận lũ cụ thể.

vùng bãi bồi, vùng ngập lũ ven sông

an area of flat land next to a river that is often covered with water when the river floods

• Building new housing on the floodplain puts thousands of residents at risk.Xây nhà ở mới trên vùng ngập lũ ven sông khiến hàng nghìn cư dân gặp nguy hiểm.

Dạng từ:

floodplains

Cũng viết flood plain.

công trình phòng lũ (đê, kè, tường chắn…)

walls, banks and other structures built to stop water from flooding an area

• The government has promised to spend more on flood defences after last year's disaster.Chính phủ đã hứa chi nhiều hơn cho công trình phòng lũ sau thảm hoạ năm ngoái.

Dạng từ:

flood defence

Thường dùng số nhiều. Anh-Mỹ: flood defenses.

tường chắn sóng, kè biển

a strong wall built along the coast to stop the sea from flooding the land or wearing it away

• The town built a higher sea wall to protect homes from storms and rising tides.Thị trấn đã xây một bức tường chắn sóng cao hơn để bảo vệ nhà cửa khỏi bão và triều cường.

Dạng từ:

sea walls

Cũng viết seawall.

con đê, bờ kè (ven sông)

a wall of earth or stone built along a river to stop it flooding the land

• Villagers worked through the night to repair the embankment before the river rose again.Dân làng làm suốt đêm để sửa con đê trước khi nước sông lại dâng.

Dạng từ:

embankments

Còn nghĩa: nền đất đắp cao cho đường sắt, đường bộ.

nước dâng do bão

a rise in sea level caused by strong winds during a storm, which can flood coastal areas

• Most of the damage was caused not by the wind but by the storm surge that followed.Phần lớn thiệt hại không phải do gió mà do nước dâng do bão sau đó.

Dạng từ:

storm surges

sóng thần

a very large and powerful wave caused by an earthquake or volcano under the sea

• The 2004 tsunami in the Indian Ocean killed more than 200,000 people in several countries.Trận sóng thần năm 2004 ở Ấn Độ Dương đã làm hơn 200.000 người ở nhiều nước thiệt mạng.

Dạng từ:

tsunamis

(sông) tràn bờ, vỡ bờ

(of a river) to rise so high that water flows over its sides and onto the land

• After a week of heavy rain, the river burst its banks and flooded the town centre.Sau một tuần mưa lớn, con sông tràn bờ và làm ngập trung tâm thị trấn.

Dạng từ:

bursts its banks, burst their banks, bursting its banks

Burst – burst – burst (bất quy tắc). Nhiều sông: burst their banks.

nhấn chìm, làm ngập dưới nước

to cover something completely with water, or to go below the surface of water

• If sea levels keep rising, large parts of the delta could be submerged by the end of the century.Nếu mực nước biển tiếp tục dâng, nhiều vùng rộng lớn của đồng bằng có thể bị nhấn chìm vào cuối thế kỷ này.

Họ từ:

submerged (tính từ)

Dạng từ:

submerges, submerged, submerging

Hay dùng bị động: be submerged.

úng nước, sũng nước

(of land or soil) so full of water that it cannot absorb any more

• The fields stayed waterlogged for weeks, and farmers lost their entire rice crop.Ruộng bị úng nước nhiều tuần và nông dân mất trắng vụ lúa.

Danh từ waterlogging: tình trạng ngập úng.

gió mùa; mùa mưa do gió mùa

the season of heavy rain in South and Southeast Asia, or the wind that brings it

• Every year, the monsoon brings both life-giving water and the risk of serious flooding.Hằng năm, gió mùa mang tới cả nguồn nước nuôi sống lẫn nguy cơ lũ lụt nghiêm trọng.

Dạng từ:

monsoons

(mưa) như trút nước, xối xả

(of rain) falling very heavily and in large amounts

• Torrential rain caused landslides and flooding across the central provinces.Mưa như trút nước gây sạt lở và lũ lụt khắp các tỉnh miền Trung.

Hầu như chỉ đi với rain / downpour. Danh từ gốc: torrent (dòng nước chảy xiết).

dễ bị ngập lụt, thường xuyên ngập

likely to flood often, usually because the land is low or close to a river or the sea

• Families living in flood-prone areas should be helped to move to safer ground.Các gia đình sống ở vùng dễ ngập lụt cần được hỗ trợ chuyển đến nơi an toàn hơn.

-prone = dễ bị: drought-prone (dễ hạn hán), accident-prone (hay gặp tai nạn).

hệ thống cảnh báo sớm

a set of tools and plans that alert people to a coming disaster so that they have time to act

• An effective early warning system can give coastal residents hours to escape before a storm hits.Một hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả có thể cho cư dân ven biển nhiều giờ để sơ tán trước khi bão đổ bộ.

Dạng từ:

early warning systems

rút đi (nước lũ, thuỷ triều)

(of water) to move back from an area it has covered, so that the land appears again

• It took almost two weeks for the floodwaters to recede.Phải mất gần hai tuần nước lũ mới rút.

Dạng từ:

recedes, receded, receding

dải băng, lớp băng phủ lục địa

a very large, thick layer of ice that covers a wide area of land for a long time

• If the Greenland ice sheet melted completely, global sea levels would rise by about seven metres.Nếu dải băng Greenland tan hết, mực nước biển toàn cầu sẽ dâng khoảng bảy mét.

Dạng từ:

ice sheets

Khác ice cap (chỏm băng, nhỏ hơn) và glacier (sông băng).

nước băng tan

water produced by melting snow or ice, especially from glaciers

• Meltwater from glaciers is adding more and more water to the world's oceans.Nước băng tan từ các sông băng đang bổ sung ngày càng nhiều nước vào các đại dương.

Không đếm được.

đồng bằng châu thổ

an area of flat land where a river divides into smaller rivers before flowing into the sea

• The Mekong Delta produces more than half of Vietnam's rice but is threatened by rising seas.Đồng bằng sông Cửu Long sản xuất hơn một nửa lượng gạo của Việt Nam nhưng đang bị nước biển dâng đe doạ.

Dạng từ:

deltas

độ mặn

the amount of salt contained in water or soil

• Rising salinity in the soil has forced some farmers to switch from rice to shrimp farming.Độ mặn trong đất tăng đã buộc một số nông dân chuyển từ trồng lúa sang nuôi tôm.

Không đếm được. Xâm nhập mặn: saltwater intrusion.

lợ (nước pha giữa mặn và ngọt)

(of water) slightly salty, usually because river water and seawater have mixed

• Mangroves grow well in the brackish water where rivers meet the sea.Rừng ngập mặn phát triển tốt ở vùng nước lợ nơi sông đổ ra biển.

sự giãn nở vì nhiệt

the increase in size of a substance, such as seawater, when it gets warmer

• Thermal expansion of seawater is one of the main causes of rising sea levels.Sự giãn nở vì nhiệt của nước biển là một trong những nguyên nhân chính khiến mực nước biển dâng.

Không đếm được.

chủ động di dời (khỏi vùng ven biển nguy hiểm)

a planned move of people, buildings and roads away from coasts that are at risk of flooding

• Some experts argue that managed retreat is cheaper in the long run than building ever-higher sea walls.Một số chuyên gia cho rằng chủ động di dời rẻ hơn về lâu dài so với việc xây tường chắn sóng ngày càng cao.

Không đếm được. Đối lập với hold the line: giữ nguyên đường bờ bằng đê kè.

giai đoạn sau thảm hoạ, hậu quả

the period after a disaster, war or other bad event, and the effects it leaves

• In the aftermath of the floods, many families had no clean water or electricity for weeks.Sau trận lũ, nhiều gia đình không có nước sạch và điện trong nhiều tuần.

Gần như luôn dùng the aftermath (of something).