Oceans & Water – Bài 9: Water management & policy

quản lý tài nguyên nước

the planning and control of how water is collected, shared, used and protected

• Better water management could prevent many of the shortages that farmers face each summer.Quản lý tài nguyên nước tốt hơn có thể ngăn nhiều đợt thiếu nước mà nông dân gặp phải mỗi mùa hè.

Không đếm được.

an ninh nguồn nước

a situation in which people have reliable access to enough safe water at a price they can afford

• Climate change poses a growing threat to water security in South Asia.Biến đổi khí hậu ngày càng đe doạ an ninh nguồn nước ở Nam Á.

Không đếm được.

vòng tuần hoàn của nước

the continuous movement of water from the sea to the air, onto the land as rain, and back again

• Cutting down forests can disrupt the water cycle and reduce rainfall in a region.Chặt phá rừng có thể làm rối loạn vòng tuần hoàn nước và giảm lượng mưa trong một vùng.

Thường đi với the. Hay gặp trong Writing Task 1 dạng quy trình. Thuật ngữ khoa học: the hydrological cycle.

khử mặn (nước biển)

the process of removing salt from seawater so that it can be drunk or used for farming

• Desalination is expensive and uses a lot of energy, but it supplies much of the drinking water in the Gulf states.Khử mặn tốn kém và dùng nhiều năng lượng, nhưng cung cấp phần lớn nước uống cho các nước vùng Vịnh.

Họ từ:

desalinate (động từ)

Không đếm được.

tầng chứa nước ngầm

a layer of rock or sand underground that holds water which can be pumped to the surface

• In many farming regions, water is being pumped from aquifers faster than rain can refill them.Ở nhiều vùng nông nghiệp, nước đang bị bơm khỏi tầng chứa nước ngầm nhanh hơn tốc độ mưa bổ sung.

Dạng từ:

aquifers

mực nước ngầm

the level below the ground at which the soil and rock are full of water

• Because of over-pumping, the water table in the city has dropped by several metres.Do bơm hút quá mức, mực nước ngầm của thành phố đã hạ xuống vài mét.

Dạng từ:

water tables

bổ cấp, bổ sung (nước ngầm)

to fill an underground store of water again, usually by rain soaking into the ground

• Wetlands help recharge groundwater by holding rainwater and letting it soak slowly into the soil.Đất ngập nước giúp bổ cấp nước ngầm bằng cách giữ nước mưa và cho nó thấm dần vào đất.

Họ từ:

recharge (danh từ)

Dạng từ:

recharges, recharged, recharging

Nghĩa thường gặp khác: sạc lại pin. Danh từ recharge nhấn âm đầu /ˈriːtʃɑːdʒ/: groundwater recharge.

lưu vực sông

the whole area of land from which rain and streams flow into a particular river

• More than 60 million people live in the Mekong River basin and depend on it for food.Hơn 60 triệu người sống ở lưu vực sông Mê Kông và phụ thuộc vào nó để có lương thực.

Dạng từ:

river basins

(ở) thượng nguồn

situated nearer to the place where a river starts

• Upstream dams can reduce the amount of sediment that reaches farmland further down the river.Các đập ở thượng nguồn có thể làm giảm lượng phù sa đến được đồng ruộng ở phía hạ lưu.

Trái nghĩa:

downstream

Cũng là trạng từ: travel upstream (đi ngược dòng).

(ở) hạ lưu

situated further along a river, towards the place where it reaches the sea

• Downstream communities often suffer when factories further up the river release pollution.Các cộng đồng ở hạ lưu thường chịu thiệt khi nhà máy phía thượng nguồn xả ô nhiễm.

Trái nghĩa:

upstream

Cũng là trạng từ: flow downstream (chảy xuôi dòng).

xuyên biên giới

crossing or affecting the borders between two or more countries

• Managing transboundary rivers requires close cooperation between neighbouring countries.Quản lý các con sông xuyên biên giới đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các nước láng giềng.

Dùng nhiều trong văn bản pháp lý, quốc tế; văn thường có thể dùng cross-border.

quyền sử dụng nước

the legal right to take and use water from a particular river, lake or underground source

• Farmers and cities are increasingly competing for water rights in dry regions.Nông dân và các thành phố ngày càng cạnh tranh quyền sử dụng nước ở các vùng khô hạn.

Thường dùng số nhiều.

tranh chấp nguồn nước

a disagreement between groups or countries about who can use water from a shared source

• Experts fear that water disputes between countries sharing a river could become more common.Các chuyên gia lo ngại tranh chấp nguồn nước giữa các nước chung dòng sông có thể trở nên phổ biến hơn.

Dạng từ:

water disputes

chính sách giá nước, định giá nước

the way governments or companies decide how much people must pay for the water they use

• Some economists argue that fair water pricing is the most effective way to reduce waste.Một số nhà kinh tế cho rằng định giá nước hợp lý là cách hiệu quả nhất để giảm lãng phí.

Không đếm được.

việc đo bằng đồng hồ (tính tiền theo lượng dùng)

measuring how much water, gas or electricity each home uses with a meter, so people pay for what they use

• Since water metering was introduced, many households have become more careful about leaks.Từ khi áp dụng đồng hồ đo nước, nhiều hộ gia đình cẩn thận hơn với các chỗ rò rỉ.

Họ từ:

meter (danh từ)

Không đếm được. Ở Anh, nhiều hộ vẫn trả tiền nước theo mức cố định thay vì theo đồng hồ.

nước xám (nước thải sinh hoạt nhẹ, có thể tái sử dụng)

used water from sinks, showers and washing machines that can be used again, for example to flush toilets

• Reusing greywater for gardens and toilets can cut a family's water use significantly.Tái sử dụng nước xám để tưới vườn và xả bồn cầu có thể giảm đáng kể lượng nước gia đình dùng.

Không đếm được. Cũng viết grey water (Anh-Mỹ: graywater). Nước thải từ bồn cầu là blackwater.

dấu chân nước (tổng lượng nước tiêu tốn)

the total amount of water used to produce the goods and services that a person, company or country uses

• Beef has a much larger water footprint than vegetables or grains.Thịt bò có dấu chân nước lớn hơn nhiều so với rau hay ngũ cốc.

Dạng từ:

water footprints

tốn nhiều nước

needing a lot of water to grow, make or do

• Growing water-intensive crops such as cotton in dry regions puts huge pressure on rivers.Trồng cây tốn nhiều nước như bông ở vùng khô hạn gây áp lực rất lớn lên các dòng sông.

nước mưa chảy tràn (khi mưa lớn)

rainwater that flows over roads, roofs and other hard surfaces during heavy rain

• Old drains in the city cannot cope with the stormwater from sudden heavy downpours.Hệ thống cống cũ của thành phố không kham nổi lượng nước mưa chảy tràn khi có mưa lớn bất chợt.

Không đếm được. Cũng viết storm water.

thấm nước (được)

allowing water or other liquids to pass through

• Replacing concrete with permeable surfaces lets rainwater soak into the ground instead of flooding streets.Thay bê tông bằng bề mặt thấm nước giúp nước mưa ngấm xuống đất thay vì gây ngập đường.

Trái nghĩa:

impermeable

thành phố bọt biển (thấm và trữ nước mưa)

a city designed with parks, wetlands and permeable ground to soak up, store and reuse rainwater

• Several Chinese cities have adopted the sponge city model to reduce urban flooding.Nhiều thành phố Trung Quốc đã áp dụng mô hình thành phố bọt biển để giảm ngập đô thị.

Dạng từ:

sponge cities

nhà thuỷ văn học

a scientist who studies how water moves through rivers, the ground and the air

• Hydrologists warn that the region's groundwater could run out within a few decades.Các nhà thuỷ văn cảnh báo nước ngầm trong vùng có thể cạn kiệt trong vài thập kỷ.

Họ từ:

hydrology (danh từ), hydrological (tính từ)

Dạng từ:

hydrologists

(thuộc) hàng hải, biển

connected with the sea, especially ships, sea trade and the law of the sea

• The two countries agreed to settle their maritime boundary through international law.Hai nước nhất trí giải quyết đường biên giới biển thông qua luật pháp quốc tế.

Gần nghĩa marine, nhưng maritime nói về tàu bè, thương mại, luật biển; marine nói về sinh vật, môi trường biển.

vùng biển quốc tế, biển cả

the areas of ocean that are outside the control of any country and belong to no single nation

• Until recently, there was no global treaty to protect marine life on the high seas.Cho đến gần đây, vẫn chưa có hiệp ước toàn cầu nào bảo vệ sinh vật biển ở vùng biển quốc tế.

Luôn đi với the: the high seas. Chiếm gần hai phần ba diện tích đại dương.

lãnh hải

the area of sea near a country's coast that is under the legal control of that country

• Foreign boats caught fishing in a country's territorial waters can be seized.Tàu nước ngoài bị bắt quả tang đánh cá trong lãnh hải của một nước có thể bị bắt giữ.

Theo luật biển quốc tế, lãnh hải rộng tối đa 12 hải lý tính từ đường cơ sở.

khai thác khoáng sản ở đáy biển sâu

taking metals and minerals from the deep ocean floor, which may damage ecosystems that are little understood

• Scientists have called for a pause on deep-sea mining until its effects are better understood.Các nhà khoa học kêu gọi tạm dừng khai thác khoáng sản biển sâu cho tới khi hiểu rõ hơn tác động của nó.

Không đếm được.

khai thác cát

taking sand from rivers, beaches or the seabed, often for building, which can make riverbanks collapse

• Illegal sand mining on the Mekong has been blamed for riverbank collapses in the delta.Khai thác cát trái phép trên sông Mê Kông bị cho là nguyên nhân gây sạt lở bờ sông ở đồng bằng.

Không đếm được.

tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước

the careful use and protection of water so that less of it is wasted

• Schools can encourage water conservation by teaching children to turn off taps.Trường học có thể khuyến khích tiết kiệm nước bằng cách dạy trẻ khoá vòi nước.

Không đếm được.