Science & Research – Bài 7: Funding and ethics of research

(công trình) nghiên cứu

careful, detailed study of a subject in order to discover new facts or information

• More research is needed before the new material can be used safely in buildings.Cần nghiên cứu thêm trước khi vật liệu mới có thể được dùng an toàn trong xây dựng.

Họ từ:

research (động từ), researcher (danh từ)

Không đếm được: không nói “a research / researches”; dùng “a piece of research” hoặc “studies”. Anh-Anh cũng đọc /ˈriːsɜːtʃ/.

kinh phí, nguồn tài trợ

money that a government or organisation provides for a particular purpose, such as research

• Many promising projects are abandoned because they cannot get enough funding.Nhiều dự án đầy triển vọng bị bỏ dở vì không xin được đủ kinh phí.

Không đếm được; đi với for: funding for research.

khoản tài trợ nghiên cứu

a sum of money given to a scientist or team to pay for a particular research project

• The young physicist won a research grant that will pay for three years of work.Nhà vật lý trẻ giành được một khoản tài trợ nghiên cứu đủ chi trả cho ba năm làm việc.

Dạng từ:

research grants

tiền công, ngân sách nhà nước

money that comes from taxes and is spent by the government

• Some people argue that spending public money on space exploration is wrong while many people live in poverty.Một số người cho rằng chi tiền công cho thám hiểm vũ trụ là sai khi nhiều người còn sống trong nghèo đói.

Đồng nghĩa:

taxpayers' money

Không đếm được.

do nhà nước tài trợ

paid for by the government using money from taxes

• The results of publicly funded research should be freely available to everyone.Kết quả của các nghiên cứu do nhà nước tài trợ nên được công khai miễn phí cho mọi người.

Trái nghĩa:

privately funded

tốn kém

costing a lot of money, or causing a lot of loss or trouble

• Building a large particle accelerator is extremely costly, so several countries usually share the expense.Xây một máy gia tốc hạt lớn cực kỳ tốn kém, nên thường nhiều nước cùng chia sẻ chi phí.

costly là tính từ dù có đuôi -ly (không phải trạng từ).

đáng giá, đáng bỏ công sức / tiền của

useful or important enough to be worth the time, money or effort spent on it

• Even research that fails can be worthwhile, because it shows other scientists what does not work.Ngay cả nghiên cứu thất bại cũng có thể đáng giá, vì nó cho các nhà khoa học khác thấy cách nào không hiệu quả.

Cấu trúc: it is worthwhile doing / to do something.

biện minh, chứng minh là hợp lý

to give good reasons showing that a decision or action is right or necessary

• Scientists often have to justify the cost of their research to the public.Các nhà khoa học thường phải chứng minh với công chúng rằng chi phí nghiên cứu của họ là hợp lý.

Họ từ:

justification (danh từ), justifiable (tính từ)

Dạng từ:

justified, justifies, justifying

sự phê duyệt, chấp thuận

official permission to do something

• Researchers must get ethical approval before they begin any study involving people.Các nhà nghiên cứu phải được phê duyệt về mặt đạo đức trước khi bắt đầu bất kỳ nghiên cứu nào có con người tham gia.

Họ từ:

approve (động từ)

đạo đức (các nguyên tắc); đạo đức học

the moral rules that guide what people should and should not do, for example in their work

• On the course, students discuss the ethics of experimenting on animals.Trong khoá học, sinh viên thảo luận về khía cạnh đạo đức của việc thí nghiệm trên động vật.

Họ từ:

ethical (tính từ), ethically (trạng từ)

Nghĩa “nguyên tắc đạo đức” đi với động từ số nhiều (the ethics of … are …); nghĩa “môn đạo đức học” dùng số ít.

(thuộc) đạo đức

relating to beliefs about what is right and wrong

• Many people have moral objections to experiments that cause animals to suffer.Nhiều người phản đối vì lý do đạo đức những thí nghiệm khiến động vật đau đớn.

Họ từ:

morality (danh từ), morally (trạng từ)

sự đồng ý, sự cho phép

permission that someone gives for something to happen, especially something done to them

• No one can take part in the trial without giving their written consent.Không ai được tham gia thử nghiệm nếu chưa đồng ý bằng văn bản.

Họ từ:

consent (động từ)

tình thế khó xử về đạo đức

a situation where you must choose between options that each seem wrong in some way

• Scientists face a moral dilemma when research that could save lives also causes animals to suffer.Các nhà khoa học rơi vào tình thế khó xử về đạo đức khi nghiên cứu có thể cứu người lại gây đau đớn cho động vật.

Dạng từ:

moral dilemmas

trái đạo đức

morally wrong, especially because it breaks the accepted rules of a profession

• It would be unethical to test a dangerous substance on people without warning them of the risks.Thật trái đạo đức nếu thử một chất nguy hiểm trên người mà không cảnh báo họ về rủi ro.

Trái nghĩa:

ethical

sự đồng ý sau khi được thông tin đầy đủ

permission given by someone after the purpose and risks of a study have been fully explained to them

• All volunteers gave informed consent after reading a clear description of the study.Tất cả tình nguyện viên đều đồng ý tham gia sau khi đọc bản mô tả rõ ràng về nghiên cứu.

Không đếm được.

tính bảo mật

the practice of keeping private information secret and not sharing it with others

• Researchers must protect the confidentiality of everyone who takes part in their study.Các nhà nghiên cứu phải bảo mật thông tin của mọi người tham gia nghiên cứu.

Họ từ:

confidential (tính từ)

hội đồng đạo đức

a group of people who decide whether a planned piece of research is morally acceptable

• The study could not begin until the university's ethics committee had approved it.Nghiên cứu không thể bắt đầu cho tới khi hội đồng đạo đức của trường đại học phê duyệt.

Dạng từ:

ethics committees

hành vi sai phạm (trong nghề nghiệp)

dishonest or unacceptable behaviour by a professional person, such as inventing results

• The scientist lost his job after an investigation found evidence of research misconduct.Nhà khoa học bị mất việc sau khi một cuộc điều tra tìm thấy bằng chứng sai phạm trong nghiên cứu.

Không đếm được.

bịa đặt, làm giả (số liệu)

to invent false information, such as results or data, in order to deceive people

• A few researchers have been caught fabricating data to make their results look more impressive.Một số nhà nghiên cứu đã bị phát hiện bịa số liệu để kết quả trông ấn tượng hơn.

Họ từ:

fabrication (danh từ)

Dạng từ:

fabricated, fabricates, fabricating

xung đột lợi ích

a situation where someone's personal or financial interests could affect their professional judgement

• A study paid for by the company that sells the product being tested may involve a conflict of interest.Một nghiên cứu do chính công ty bán sản phẩm được thử nghiệm chi tiền có thể dính tới xung đột lợi ích.

Dạng từ:

conflicts of interest

ẩn danh hoá (dữ liệu)

to remove names and other details from data so that the people in it cannot be identified

• All personal data were anonymised before the researchers began their analysis.Toàn bộ dữ liệu cá nhân đã được ẩn danh hoá trước khi các nhà nghiên cứu bắt đầu phân tích.

Dạng từ:

anonymised, anonymises, anonymising

Anh-Mỹ viết anonymize.

rút lại (bài báo, tuyên bố)

to officially withdraw a published paper or statement because it is wrong or dishonest

• The journal retracted the paper after other scientists showed that the data had been altered.Tạp chí đã rút lại bài báo sau khi các nhà khoa học khác chỉ ra số liệu đã bị sửa.

Họ từ:

retraction (danh từ)

Dạng từ:

retracted, retracts, retracting