Science & Research – Bài 8: Science and society

giới khoa học

all the scientists who work in research, thought of as a group with shared standards

• The idea was rejected by the scientific community until new evidence appeared decades later.Ý tưởng này bị giới khoa học bác bỏ cho tới khi có bằng chứng mới xuất hiện nhiều thập kỷ sau.

Thường có the: the scientific community.

công chúng, người dân nói chung

ordinary people in society, rather than experts or people with special knowledge

• Scientists need to explain their work in a way that the general public can understand.Các nhà khoa học cần giải thích công việc của mình theo cách mà công chúng có thể hiểu.

Luôn đi với the: the general public.

sự hoài nghi

an attitude of doubting whether something is true or useful

• Healthy scepticism encourages scientists to check each other's work carefully.Sự hoài nghi lành mạnh khuyến khích các nhà khoa học kiểm tra kỹ công trình của nhau.

Anh-Mỹ viết skepticism.

hoài nghi

having doubts about whether a claim or idea is true

• I am always sceptical when a news story claims scientists have found a simple answer to a complex problem.Tôi luôn hoài nghi khi một bản tin nói rằng các nhà khoa học đã tìm ra lời giải đơn giản cho một vấn đề phức tạp.

Anh-Mỹ viết skeptical. Giới từ: sceptical about / of.

quan niệm sai, ngộ nhận

a belief that is wrong because it is based on a poor understanding of the facts

• It is a common misconception that heavier objects always fall faster than lighter ones.Một ngộ nhận phổ biến là vật nặng hơn luôn rơi nhanh hơn vật nhẹ.

Dạng từ:

misconceptions

ngụy khoa học

beliefs or practices that claim to be scientific but are not based on proper scientific methods

• Astrology is often given as an example of pseudoscience because its claims cannot be properly tested.Chiêm tinh thường được nêu làm ví dụ về ngụy khoa học vì các tuyên bố của nó không thể kiểm chứng đúng cách.

Họ từ:

pseudoscientific (tính từ)

Chữ p đầu câm.

hợp lý, duy lý

based on clear thinking and reason rather than on feelings or beliefs

• Science teaches us to make rational decisions based on evidence rather than fear.Khoa học dạy chúng ta đưa ra quyết định hợp lý dựa trên bằng chứng thay vì nỗi sợ.

Trái nghĩa:

irrational

hiểu biết khoa học

a basic understanding of scientific ideas and methods that helps people judge information

• Improving scientific literacy could help people recognise false health claims online.Nâng cao hiểu biết khoa học có thể giúp mọi người nhận ra những tuyên bố sai về sức khoẻ trên mạng.

Không đếm được.

phổ biến, đại chúng hoá

to make a difficult subject easy to understand and interesting for ordinary people

• Television documentaries have done a great deal to popularise science.Phim tài liệu truyền hình đã góp phần rất lớn vào việc phổ biến khoa học.

Dạng từ:

popularised, popularises, popularising

Anh-Mỹ viết popularize.

người ngoài ngành, người không chuyên

someone who does not have expert knowledge of a particular subject

• The book explains quantum physics in language that a layperson can follow.Cuốn sách giải thích vật lý lượng tử bằng ngôn ngữ mà người không chuyên cũng theo được.

Đồng nghĩa:

layman

Dạng từ:

laypeople, laypersons

Số nhiều thường dùng: laypeople. Cụm: in layman's terms = nói theo cách dễ hiểu.

biệt ngữ, thuật ngữ chuyên môn

special words used by experts in a field that are difficult for other people to understand

• Good science writers avoid jargon so that their articles are easy to read.Người viết khoa học giỏi tránh dùng thuật ngữ chuyên môn để bài viết dễ đọc.

Không đếm được.

hoạt động kết nối với công chúng

activities that involve ordinary people in science, such as public talks, events and discussions

• Many universities now see public engagement as part of every researcher's job.Nhiều trường đại học hiện coi việc kết nối với công chúng là một phần công việc của mọi nhà nghiên cứu.

Không đếm được.

khoa học công dân

research in which members of the public help scientists by collecting or analysing data

• Through citizen science projects, volunteers have helped to count birds and classify galaxies.Qua các dự án khoa học công dân, tình nguyện viên đã giúp đếm chim và phân loại các thiên hà.

bị thông tin sai, hiểu sai

believing something wrong because you have been given incorrect information

• Surveys show that many people are misinformed about how vaccines are tested.Các cuộc khảo sát cho thấy nhiều người hiểu sai về cách vắc-xin được thử nghiệm.

Trái nghĩa:

well-informed

Họ từ:

misinform (động từ)

đáng tin cậy

able to be believed or trusted

• Students should learn to tell the difference between credible sources and unreliable websites.Học sinh nên học cách phân biệt nguồn đáng tin cậy với các trang web không đáng tin.

Họ từ:

credibility (danh từ)

(dựa trên) chuyện kể cá nhân

based on personal stories rather than on careful scientific study

• Anecdotal evidence, such as a friend's experience, is not enough to prove that a treatment works.Bằng chứng truyền miệng, như trải nghiệm của một người bạn, không đủ để chứng minh một phương pháp điều trị có hiệu quả.

Họ từ:

anecdote (danh từ)

vô căn cứ

not based on facts or evidence

• Fears that the experiment would destroy the planet turned out to be completely unfounded.Nỗi lo rằng thí nghiệm sẽ huỷ diệt hành tinh hoá ra hoàn toàn vô căn cứ.

Đồng nghĩa:

baseless, groundless

xua tan, đánh tan (ngộ nhận, nỗi sợ)

to make a false belief or fear go away, usually by giving clear information

• The museum aims to dispel common myths about how the human brain works.Bảo tàng hướng tới việc xoá tan những ngộ nhận phổ biến về cách bộ não con người hoạt động.

Dạng từ:

dispelled, dispels, dispelling

đơn giản hoá quá mức

to describe something so simply that the facts become wrong or misleading

• News reports sometimes oversimplify complex research, giving readers the wrong impression.Các bản tin đôi khi đơn giản hoá quá mức những nghiên cứu phức tạp, khiến người đọc hiểu sai.

Họ từ:

oversimplification (danh từ)

Dạng từ:

oversimplified, oversimplifies, oversimplifying

sự ngờ vực, mất lòng tin

a feeling that you cannot rely on someone or something

• Some experts believe that distrust of science has grown with the spread of false information online.Một số chuyên gia cho rằng sự ngờ vực đối với khoa học đã tăng lên cùng với tin sai lan truyền trên mạng.

Đồng nghĩa:

mistrust

Họ từ:

distrust (động từ)

gây tranh cãi

causing strong disagreement because people have very different opinions

• Research using human embryos remains highly controversial in many countries.Nghiên cứu sử dụng phôi người vẫn gây tranh cãi lớn ở nhiều quốc gia.

Họ từ:

controversy (danh từ)

bước tiến, tiến bộ

progress or a new development in knowledge or technology

• Recent advances in genetics have made it possible to read a person's entire DNA quickly and cheaply.Những bước tiến gần đây trong di truyền học đã giúp đọc toàn bộ ADN của một người nhanh và rẻ.

Dạng từ:

advances

Thường dùng số nhiều: advances in + lĩnh vực.

truy cập mở (đọc nghiên cứu miễn phí)

a system that allows anyone to read research papers online for free

• Supporters of open access argue that research paid for by taxpayers should be free to read.Những người ủng hộ truy cập mở cho rằng nghiên cứu do người nộp thuế chi trả thì phải được đọc miễn phí.

Trước danh từ thường viết có gạch nối: open-access journals.

STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán)

a group of school and university subjects: science, technology, engineering and mathematics

• Governments are trying to attract more girls into STEM subjects at school and university.Các chính phủ đang cố thu hút nhiều nữ sinh hơn theo học các môn STEM ở trường phổ thông và đại học.

Viết tắt của science, technology, engineering and mathematics; đọc như một từ /stem/.