Science & Research – Bài 9: Genetics, biotechnology and animal testing

gen

a small part of a cell that controls a particular feature passed from parents to their children

• Eye colour is controlled by several genes rather than just one.Màu mắt do nhiều gen quy định chứ không chỉ một gen.

Họ từ:

genetic (tính từ), genetics (danh từ)

Dạng từ:

genes

ADN

the chemical in the cells of living things that carries their genetic information

• Scientists can now extract DNA from bones that are thousands of years old.Giờ đây các nhà khoa học có thể tách chiết ADN từ những bộ xương hàng nghìn năm tuổi.

Viết tắt của deoxyribonucleic acid; tiếng Việt viết ADN.

di truyền học

the scientific study of genes and of how features are passed from one generation to the next

• Progress in genetics has helped explain why some diseases run in families.Tiến bộ trong di truyền học đã giúp giải thích vì sao một số bệnh có tính gia đình.

Dùng với động từ số ít: Genetics is …

bộ gen

the complete set of genes or genetic material in a living thing

• A first map of the human genome was completed in the early 2000s.Bản đồ đầu tiên của bộ gen người được hoàn thành vào đầu những năm 2000.

Dạng từ:

genomes

thừa hưởng, di truyền (từ bố mẹ)

to receive a physical feature or quality from your parents through your genes

• Children inherit half of their genes from each parent.Trẻ em thừa hưởng một nửa số gen từ bố và một nửa từ mẹ.

Họ từ:

inheritance (danh từ)

Dạng từ:

inherited, inherits, inheriting

Nghĩa khác: thừa kế (tài sản).

đặc điểm, tính trạng

a particular quality or feature, especially one that is passed on through genes

• Height is a trait that depends on both genes and diet.Chiều cao là một đặc điểm phụ thuộc vào cả gen lẫn chế độ ăn.

Dạng từ:

traits

đột biến

a change in the genes of a living thing, which can lead to new features

• A single mutation can sometimes make bacteria resistant to an antibiotic.Chỉ một đột biến đôi khi cũng có thể khiến vi khuẩn kháng một loại kháng sinh.

Họ từ:

mutate (động từ)

Dạng từ:

mutations

sự tiến hoá

the gradual change in living things over many generations

• Fossils provide clear evidence of evolution over millions of years.Hoá thạch cung cấp bằng chứng rõ ràng về sự tiến hoá qua hàng triệu năm.

Họ từ:

evolve (động từ), evolutionary (tính từ)

Anh-Anh cũng đọc /ˌevəˈluːʃn/.

nhiễm sắc thể

a thread-like structure inside a cell that carries the genes

• Most human cells contain 46 chromosomes, arranged in 23 pairs.Phần lớn tế bào người chứa 46 nhiễm sắc thể, xếp thành 23 cặp.

Dạng từ:

chromosomes

chọn lọc tự nhiên

the process by which living things best suited to their environment survive and produce more young

• Darwin argued that natural selection explains how species change over time.Darwin lập luận rằng chọn lọc tự nhiên giải thích cách các loài thay đổi theo thời gian.

sinh vật

a living thing, such as an animal, a plant or a creature too small to see

• This tiny organism can survive temperatures far below freezing.Sinh vật bé nhỏ này có thể sống sót ở nhiệt độ thấp hơn nhiều so với điểm đóng băng.

Dạng từ:

organisms

tế bào

the smallest basic unit of a living thing; plants and animals are made of huge numbers of them

• The human body is made up of trillions of cells.Cơ thể người được cấu tạo từ hàng nghìn tỉ tế bào.

Dạng từ:

cells

Nghĩa khác: phòng giam; ô (bảng tính).

phân tử

the smallest unit of a substance, made of two or more atoms joined together

• DNA is an extremely long molecule that is tightly packed inside each cell.ADN là một phân tử cực dài được cuộn chặt bên trong mỗi tế bào.

Họ từ:

molecular (tính từ)

Dạng từ:

molecules

phôi

a human or animal in the earliest stage of development before birth

• The researchers studied how the embryo develops during its first few days.Các nhà nghiên cứu tìm hiểu cách phôi phát triển trong vài ngày đầu tiên.

Dạng từ:

embryos

kỹ thuật di truyền

the science of changing the genes of a living thing to give it new features

• Genetic engineering has produced crops that can survive long periods without rain.Kỹ thuật di truyền đã tạo ra những giống cây có thể sống sót qua thời gian dài không mưa.

Đồng nghĩa:

genetic modification

biến đổi gen

having genes that have been changed by scientists in a laboratory

• Genetically modified crops remain a controversial issue in many countries.Cây trồng biến đổi gen vẫn là vấn đề gây tranh cãi ở nhiều quốc gia.

Viết tắt GM; GMO = genetically modified organism.

lai tạo chọn lọc

choosing animals or plants with useful features and letting only them produce young

• Farmers have used selective breeding for thousands of years to produce bigger and tastier crops.Nông dân đã dùng phương pháp lai tạo chọn lọc hàng nghìn năm để có giống cây to hơn, ngon hơn.

(kỹ thuật) nhân bản vô tính

the process of producing a plant or animal with exactly the same genes as another

• Many people accept the cloning of plants but feel uneasy about cloning animals.Nhiều người chấp nhận nhân bản cây trồng nhưng thấy không yên tâm với việc nhân bản động vật.

nhân bản (vô tính)

to create an exact genetic copy of a plant or animal

• In 1996, scientists cloned a sheep from an adult cell for the first time.Năm 1996, lần đầu tiên các nhà khoa học nhân bản một con cừu từ tế bào của cá thể trưởng thành.

Họ từ:

clone (danh từ)

Dạng từ:

cloned, clones

chỉnh sửa gen

methods that allow scientists to change parts of an organism's DNA very precisely

• Gene editing could one day remove some inherited diseases, but it raises serious ethical questions.Chỉnh sửa gen một ngày nào đó có thể loại bỏ một số bệnh di truyền, nhưng nó đặt ra những câu hỏi đạo đức nghiêm túc.

“em bé thiết kế” (được chọn gen theo ý muốn)

a baby whose genes have been chosen or changed before birth to give it certain features

• Critics fear that gene editing could lead to designer babies for wealthy parents.Những người phản đối lo rằng chỉnh sửa gen có thể dẫn tới “em bé thiết kế” cho các bậc cha mẹ giàu có.

Dạng từ:

designer babies

Thường mang sắc thái phê phán.

đóng vai Thượng đế (can thiệp vào tự nhiên)

to act as if you have the power to control nature or to decide what should live

• Opponents argue that scientists who change human genes are trying to play God.Những người phản đối cho rằng các nhà khoa học chỉnh sửa gen người đang cố đóng vai Thượng đế.

Dạng từ:

playing God

God viết hoa.

can thiệp, xen vào (làm thay đổi)

to change or interfere with something in a way that could cause damage

• Many people believe humans should not tamper with nature by changing the genes of animals.Nhiều người cho rằng con người không nên can thiệp vào tự nhiên bằng cách thay đổi gen của động vật.

Dạng từ:

tampered with, tampering with, tampers with

không lường trước được

not expected or predicted before it happens

• Releasing modified insects into the wild could have unforeseen effects on the ecosystem.Thả côn trùng đã biến đổi ra tự nhiên có thể gây ra những tác động không lường trước lên hệ sinh thái.

Đồng nghĩa:

unexpected

thử nghiệm trên động vật

to use animals to check whether a product or drug is safe or effective before people use it

• Many people refuse to buy products that were tested on animals.Nhiều người từ chối mua sản phẩm đã được thử nghiệm trên động vật.

Dạng từ:

tested on animals, testing on animals, tests on animals

quyền động vật

the belief that animals deserve protection from cruelty and should not simply be used for human benefit

• Animal rights groups have campaigned for decades against the use of animals in research.Các nhóm bảo vệ quyền động vật đã vận động hàng chục năm phản đối việc dùng động vật trong nghiên cứu.

phúc lợi động vật

the health and comfort of animals, and how well they are treated

• Strict animal welfare laws control how laboratory animals must be housed and treated.Luật phúc lợi động vật nghiêm ngặt quy định cách nuôi nhốt và đối xử với động vật thí nghiệm.

Khác animal rights: animal welfare chấp nhận việc dùng động vật nhưng đòi đối xử nhân đạo.

không thử nghiệm trên động vật

made or developed without being tested on animals or causing them harm

• More and more shoppers are choosing cruelty-free cosmetics.Ngày càng nhiều người mua sắm chọn mỹ phẩm không thử nghiệm trên động vật.